گزارش شانزدهمین همایش فارغ‌التحصیلی دارالعلوم زاهدان

در برگزاری هر چه باشکوه این همایش بزرگ، مشارکت اقشار مختلف مردم زاهدان چشم‌گیر و تحسین‌برانگیز بود. علما و اساتید حوزه، جوانان مخلص و ایثارگر انتظامات مسجد جامع مکی، برادران جماعت دعوت و تبلیغ، تجار و بازاریان و… از هفته‌ها و روزها قبل در بخش‌های مختلف فعال شده بودند.

شانزدهمین همایش فارغ‌التحصیلی طلاب حوزه علمیه دارالعلوم زاهدان امسال نیز با حضور شخصیتهای برجسته‌ای از جهان اسلام و علما و اندیشمندان داخل کشور و حضور گسترده مؤمنان و مشتاقان از سراسر ایران اسلامی 25 و 26 رجب 1428هـ. / 18 و 19 مرداد 1386 برگزار گردید.
شیخ محمد بن ابراهیم العباد، قاضی محکمه شرعی مدینه منوره، از عربستان سعودی، شیخ عدنان درویش استاد دانشگاه الفتح الاسلامی دمشق به همراه قاری محمدماهر و شیخ ایمن اساتید معهد الفتح، از سوریه،  مولانا فضل‌الرحمن رهبر حزب جمعیت علمای اسلام و مولانا عبدالغفور حیدری نماینده پارلمان ملی و سخنگوی جبهه متحده عمل، مولانا عبدالمجید ندیم خطیب مشهور پاکستان، مولانا فیض‌محمد وزیر کار و امور اجتماعی ایالت بلوچستان و جمعی دیگر از وزرای ایالتی و مردم بلوچستان پاکستان، و همچنین جمعی از علما و مردم تاجیکستان و افغانستان از جمله میهمانان خارجی این همایش باشکوه بودند. از داخل کشور نیز حضور جمعیت قابل توجهی از علمای برجسته و ائمه جمعه و جماعات مناطق مختلف اهل‌سنت کشور، حضور جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و شرکت گسترده توده‌های مردم از استانهای مختلف کشور از جمله خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، گلستان، گیلان، اردبیل، تهران، زنجان، آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، خوزستان، هرمزگان، بوشهر، فارس، یزد، کرمان و شهرهای مختلف استان سیستان و بلوچستان زینت‌بخش این اجتماع بزرگ ایمانی و اسلامی و گردهمایی سالانه اهل‌سنت ایران بودند.
در برگزاری هر چه باشکوه این همایش بزرگ، مشارکت اقشار مختلف مردم زاهدان چشم‌گیر و تحسین‌برانگیز بود. علما و اساتید حوزه، جوانان مخلص و ایثارگر انتظامات مسجد جامع مکی، برادران جماعت دعوت و تبلیغ، تجار و بازاریان و… از هفته‌ها و روزها قبل در بخش‌های مختلف فعال شده بودند. روزهای اصلی همایش پنجشنبه و جمعه (18 و 19 مرداد) بود، اما از روز شنبه (13 مرداد) خیل مشتاقان گروه گروه وارد زاهدان می‌شدند. تقریباً اولین گروه از میهمانان خارجی روز شنبه از کشور تاجیکستان به زاهدان رسیدند. شعبه‌های مختلفی برای پوشش کامل همایش با همکاری یکدیگر به کار و فعالیت مشغول بودند؛ از جمله شعبه استقبال از میهمانان، شعبه علما، شعبه دعوت و ارشاد، انتظامات، آشپزخانه، بخش جابجایی میهمانان، شعبه اسکان و شعبه‌های دیگر که همه تن برای ایجاد فضایی مناسب و فراهم ساختن محیطی معنوی و با صفا زحمت می‌کشیدند. 

حضور گسترده مردم و شروع برنامه‌ها
کثرت میهمانان و مشتاقان علم و معنا در روز سه‌شنبه مسئولین دارالعلوم را وادار ساخت تا برنامه‌هایی برای استفاده بهینه میهمانان ترتیب دهند.
شامگاه روز سه‌شنبه پس از ادای نماز مغرب مولوی صلاح‌الدین شهنوازی از علمای جوان شهرستان خاش به سخنرانی پرداخت. وی با نگاهی گذرا به تاریخ فعالیت‌های دینی در سیستان و بلوچستان، به رمز موفقیت علمای این خطه اشاره کرد و گفت: در طول تاریخ پرفراز و نشیب اسلام، خداوند عده‌ای را برای حفاظت دین انتخاب نموده است. در اندلس (اسپانیا فعلی) مسلمانان شکست خوردند و نتوانستند دین خود را در آنجا حفظ کنند. اما در هندوستان که این شکست دوباره تکرار شد، مسلمانان از دین و علوم دینی محافظت کردند و نه تنها از ارتداد تدریجی مسلمانان و استحاله فرهنگی آنان جلو‌گیری نمودند، بلکه توانستند دین اسلام را در شبه‌قاره هند، بسیاری از سرزمین‌های اسلامی و اقصا نقاط دنیا به آرامی گسترش دهند. رمز موفقیت آنها در این زمینه دو چیز بود: 1ـ  یکی تأسیس مدارس دینی و ایجاد مکتب‌خانه‌های قرآن در هر مسجد با هزینه خود مردم؛ این امر سبب حفظ اسلام و تربیت افراد توانمند برای خدمت به دین شد. 2ـ  تأسیس نهضت جهانی جماعت دعوت و تبلیغ که همه اقشار مردم با هزینه شخصی خود برای فراگیری دین تلاش کرده، و در ضمن فراگیری دین و تربیت و اصلاح خود، برای نشر و احیای دین با هزینه شخصی‌شان به سرتاسر دنیا اعزام می‌شوند، که آثار و برکات آن برای همه مشهود است. وقتی مولانا عبدالعزیز رحمه‌الله و سایر فارغ‌التحصیلان و تربیت‌ یافتگان مکتب دارالعلوم دیوبند به بلوچستان ایران بازگشتند، همین دو تجربه را در این خطه پیاده کردند و سبب خیر و برکات زیادی شدند که امروز اهل‌سنت ایران را در این نقطه دور و محروم جمع کرده ‌است. وی ابراز امیدواری کرد که مسلمانان دنیا با استفاده از تجربیات موفق اصلاحگران جامعه اسلامی، قدمهای مثبت و مؤثری در راستای بیداری امت اسلامی بردارند.
بعد از نماز مغرب روز چهارشنبه حافظ محمدکریم صالح از علمای جوان شهرستان سراوان و فعالان جماعت دعوت و تبلیغ سخنرانی کرد. وی ضمن عرض خیرمقدم خدمت مهمانان حاضر در همایش، توفیق حضور در چنین اجتماع ایمانی را نشانه محبت با پرورگار دانست. وی ضمن تاکید بر عظمت و ارزش دین اسلام و بر شمردن نعمتهای بی‌انتهای الهی، اسلام را بزرگترین و باارزش‌ترین نعمت الهی برای بشر معرفی کرد. و در ادامه افزود: با تلاش در راه دین، حق ظاهر و باطل نیز نمایان می‌شود و جهان با پذیرفتن حق به خوشبختی می‌رسد. پس باید در راه حق به دعوت و مجاهده پرداخت و پیام محبت را به بشریت سرگردان و تشنه‌کام تقدیم کرد. پایان‌بخش سخنان وی این شعر بود: ما زنده بر‌‌آنیم که آرام نگیریم/ موجیم که آسودگی ما عدم ماست.
میهمانان شب را در محل برگزاری همایش، در صحن وسیع مصلای بزرگ اهل‌سنت زاهدان و در فضایی آکنده از صفا و صمیمیت و یاد الله سپری نمودند و بسیاری شب را با راز و نیاز در حریم یار به صبح رساندند.
متصل بعد از نماز صبح روز پنج‌شنبه، کلام ایمان از زبان عالم ربانی و مصلح روشنگر مولانا محمدقاسم بنی‌کمال (قاسمی)، رئیس قسم تخصص فی الإفتاء و استاد حدیث دارالعلوم زاهدان، آغازگر پگاهی روحانی و ایمانی بود. ایشان با تلاوت آیه «و هدیناه النجدین» ـ ما دو راه را به انسان نمایاندیم. ـ از مختار ‌بودن انسان در انتخاب راه خدایی، و یا طریق شیطانی سخن گفت و این انتخاب را بسیار مهم و حیاتی برشمرد و افزود: راه اول سبیل‌الرحمن و راه اهل سعادت و صراط مستقیم نام دارد: «صراط الذین أنعمت علیهم»؛ راه کسانی که خداوند به آنها نعمت داده ‌است. مانند: پیامبران، صدیقین، شهدا و صالحین. کسی که راه و خطی‌مشی آنان را دنبال کند، در جمع آنان داخل می‌شود و به نعمت‌های الهی دست می‌یابد. راه دیگر، راه تیره‌روزان، راه ملعونین و سبیل‌الشیطان است. پس یکی راه ابراهیم، عیسی، موسی، محمد و راه ابوبکر، عمر، عثمان، علی، حسن، حسین، تمام اهل‌بیت و صحابه است، و راه دیگر، راه ابلیس، نمرود، شداد، قارون، ابوجهل، ابولهب، مسیلمه کذاب و راه طاغوت است.
این استاد برجسته دارالعلوم زاهدان در ادامه افزود: بشر در انتخاب یکی از این دو راه اختیار دارد. و خداوند برای راهنمایی انسانها انبیا را فرستاده است و آنانرا از میان بندگان مقرب خود انتخاب کرده تا راه خداوند را به بندگان نشان دهند و جامعه بشری را از افتادن در دام فریب و گمراهی نجات دهند: «کتاب أنزلناه إلیک لتخرج الناس من الظلمات إلی النور»؛ ما کتابی را بر تو نازل کردیم تا مردمان را از تاریکی به سوی نور رهنمون سازی.
الله تعالی برای راهنمایی ما انسانها بهترین افراد بشر را فرستاده است. برای هدایت یک انسان شقی و بدبخت انسانهای محبوب و مقرب را می‌فرستد؛ برای هدایت و راهنمایی فرعون طغیانگر، موسی علیه‌السلام را و برای هدایت ابوجهل ظالم، محمد عربی صلی‌الله علیه وسلم را می‌فرستد.
ایشان سپس با تلاوت آیه «یا أیها الذین آمنوا ادخلوا فی السلم کافة» ـ ای کسانیکه ایمان آورده‌اید تماماً در اسلام داخل شوید ـ دستیابی به هدایت کامل و بهره‌مندی از نتایج آن را منوط به پیروی کامل از تمام شعبه‌های دین اسلام عنوان کرد و گفت: احکام اسلام پنج شعبه دارد: 1ـ اعتقادات، 2ـ عبادات، 3ـ اخلاقیات، 4ـ معاملات، 5ـ معاشرات.
مفتی محمدقاسم بر اصل اعتقاد و اهمیت آن تاکید کرد و گفت: توحید رأس تمام بندگی‌هاست و شرک بزرگترین گناه است. سپس در مورد عبادات به دو اصل مهم در قبولیت عبادات اشاره نمود و گفت: دو چیز در عبادت مهم است اول این که همراه با اخلاص باشد، دوم اینکه مطابق با سنت و روش عملی حضرت رسول صلی‌الله علیه وسلم باشد؛ زیرا در قیامت در مورد هر عمل دو سوال پرسیده خواهد شد: 1ـ لمن؟( برای چه کسی انجام دادی)، 2ـ کیف؟ (چگونه انجام دادی). و از نماز به عنوان مهم‌ترین عبادت و کلید رفع تمام مشکلات مسلمانان جهان یاد کرد.
ایشان درباره اخلاقیات گفت: خنده‌رویی را اخلاق خوب نمی‌گویند، گرچه خنده‌رو بودن مظهری از مظاهر اخلاق خوب است، ولی اخلاق نشأت گرفته از صفات و کیفیات قلبی است. کسی که یک ذره تکبر داشته باشد به جهنم می‌رود. حسادت، ریا و … از امراض اخلاقی و قلبی هستند. ایشان مسلمان واقعی را کسی معرفی کرد که اعتقاد، عبادت، اخلاق، معاملات و معاشرت و رفتارهایش کاملاً مطابق با شریعت محمدی باشد.

آغاز نشست‌های اصلی همایش
اولین نشست شانزدهمین همایش فارغ‌التحصیلی طلاب دارالعلوم زاهدان روز پنجشنبه ساعت 8 صبح با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید آغاز گردید. پس از آن مناجاتی توسط یکی از نونهالان دارالعلوم زاهدان اجرا شد. سپس مولوی عبدالرحیم مرجانی یکی از فارغ‌التحصیلان سال جاری به نمایندگی از فارغ‌التحصیلان به ایراد سخن پرداخت.
مولانا نذیراحمد سلامی نماینده محترم مردم استان سیستان و بلوچستان در مجلس خبرگان رهبری و استاد دارالعلوم زاهدان، دومین سخنران این نشست بود.
مولانا سلامی در سخنانش به موضوع تهاجم فرهنگی پرداخت، و با ذکر تاریخ این تهاجم همواره برتری را از آن متقیان و اهل حق دانست و ضمن یاد‌آوری دسیسه‌های دشمنان اسلام برای شکست دادن مسلمانان افزود: در دوران عباسی وقتی غنای علمی مسلمانان تحقق یافت، دشمنان خواستند با وارد کردن افکار ملحدانه فلسفه یونان این غنا را نابود کنند. مسلمانان در مقابل این فتنه صف‌آرایی کردند و بعد از سالها توانستند پاسخ اشکالات آنان را بدهند تا اینکه سرانجام دنیای کفر به این نتیجه رسید که تنها راه مبارزه با مسلمانان، دور‌کردن‌شان از قرآن و سنت و ایجاد تفرقه و دودستگی در میان آنهاست.
وی در ادامه گفت: دنیای کفر بعد از نابودی امپراتوری عثمانی، کشورهای اسلامی را مستعمره خود ساخت و چنان تغییراتی در نظام آموزشی مسلمانان به وجود آورد که سرانجام تحصیلکردگان دانشگاهها از دین بی‌خبر ماندند و از طرفی تنها راه استخدام در ادارات و مراکز دولتی، أخذ مدارک از این دانشگاه‌ها بود، و ازاین‌رو معارف اسلامی و مدارس دینی به انزوا کشیده شدند.
این عضو مجلس خبرگان رهبری مشکلات عالم اسلام را در کشورهای افغانستان، عراق، فلسطین و لبنان ادامه همین روند دانست و اهداف امریکا را در خاورمیانه در موارد زیر عنوان کرد:
1ـ ایجاد تفرقه میان کشورهای اسلامی و در تحقق این هدف ایران شیعه را دشمن دیگران معرفی ‌کردن؛
2ـ تقویت قدرت تسلیحاتی خود؛
3ـ دست‌یافتن به منابع نفت‌خیز خاورمیانه.
ایشان به عنوان راه‌حل نهایی برای مبارزه با باطل، پیروی از حق و استفاده از ظرفیت‌های زیر را به عنوان نقاط قوت در میان مسلمانان برشمرده و همگان را به استفاده از این ظرفیت‌ها فراخواند:
1ـ چنگ‌ زدن به قرآن مجید به عنوان بزرگترین برنامه حیات؛
2ـ جمعیت یک میلیارد و نیمی جهان اسلام؛
3ـ استفاده بهینه و درست از منابع غنی زیرزمینی اعم از نفت و گاز؛
4ـ موقعیت جغرافیایی و استراتژیک‌ کشورهای اسلامی (از مراکش تا اندونزی مدار متحد کشورهای اسلامی است).
در ادامه برنامه، گروه سرود نعمان بن ثابت (رحمه‌الله)، به اجرای سرودی با مضمون بیداری اسلامی پرداخت. سپس حجت‌الاسلام راهداری از دفتر نمایندگی رهبری در استان سخنرانی کرد. حمادجان آخوند از علمای استان گلستان دیگر سخنران این نشست بود. وی با اشاره به سلسله انبیای الهی و ارائه معجزات از جانب آنان برای اثبات حقانیت‌شان، به بیان واقعه اسراء و معراج پرداخت. وی با نگاهی گذرا به حوادث قبل از معجزه معراج، چون وفات ابوطالب عموی گرامی پیامبر و خدیجه رضی‌الله‌عنها همسر باوفای ایشان و واقعه جان‌گداز و دلخراش سفر طائف، معراج را تسلی و التیامی بر جراحات رسول اکرم صلی‌الله علیه و سلم دانست. سپس به بیان واقعه اسراء، یعنی سیر شبانه آن‌حضرت صلی‌الله علیه و سلم از مسجدالحرام تا مسجد اقصی و واقعه معراج و عروج آن‌حضرت صلی‌الله علیه و سلم به آسمانها و سدرة‌المنتهی و بالای عرش، در پرتو احادیث صحیح بخاری پرداخت.
پس از ایشان فرماندار شهر زاهدان سخن گفت. وی خطاب به حضار و میهمانان گفت: خدا را شاکریم که در نظامی زندگی می‌کنیم که دارای قوانین اسلامی است، و به برکت این نظام که توانسته‌ است فضای امنیت و برادری را برقرار سازد، ما چنین مجالسی داریم که خود تابلویی زیبا از اتحاد و انسجام اسلامی است.
در ادامه برنامه، گروه سرود حاملان قرآن به اجرای سرودی پرداختند.
مولوی غلام‌حیدر فاروقی امام‌جمعه اهل‌سنت شهرستان بیرجند سخنران بعدی این نشست بود. وی با تلاوت آیه «یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمة»، به مسئله اصلاح و تزکیه نفس اشاره کرد و مقدم بودن تزکیه را بر تعلیم، دلیل اهمیت آن دانست.
وی با ذکر حدیث رسول‌‌الله صلی‌الله علیه و سلم: «الکیس من دان نفسه و عمل لما بعد الموت و العاجز من اتبع نفسه هواها و تمنی علی‌الله»، انسان عاقل را همان کسی معرفی کرد که نفسش را محاسبه و مؤاخذه می‌کند و برای بعد از مرگ عمل می‌نماید. ایشان پس از ارائه روایات و احادیث و واقعات مختلف در بیان اهمیت محاسبه نفس، کسب تقوا و پرهیز‌گاری را از بزرگترین ثمرات محاسبه و مبارزه با خواهشات نفسانی دانست و در پایان سخنانش با ذکر ثمرات تقوی از جمله: 1ـ کسب معرفت حق از باطل، 2ـ باز شدن درهای رزق، 3ـ رسیدن به راحتی و آرامش، 4ـ معیت و همراهی پروردگار، 5ـ و کسب عزت و کرامت نزد الله تعالی، همگان را به کسب گوهر و نعمت عظیم دین فراخواند.
آخرین سخنران نشست صبح، مولانا فیض‌محمد بلوچ، وزیر کار و امور اجتماعی ایالت بلوچستان پاکستان، بود. ایشان پس از تشکر از شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید به خاطر فراهم کردن این فرصت گرانبها و خیرمقدم خدمت تمام حضار و میهمانان، همه حاضرین را به طلاب علوم دینی تشبیه کرد و گفت: اگر ما نیت طلب حدیث و طلب علم داشته باشیم، همه‌مان طالب علم خواهیم بود و مشمول حدیث رسول‌الله صلی‌الله علیه وسلم خواهیم شد آنجا که فرمود: «فرشتگان پرهای خود را زیر پای طالبان علم می‌گسترانند».
وی حضور در این مجلس و در سرزمین تاریخی ایران را باعث سعادت و خوشحالی عنوان کرد و با اشاره به تاریخ درخشان ایران، این کشور را مهد مفسرین، محدثین، فقها و … در طول تاریخ اسلام معرفی کرد.
وی موضوع اصلی سخنان خود را با پرداختن به سه توطئه بزرگ علیه اسلام که توسط غربیان طرح‌ریزی و عنوان می‌شود، آغاز کرد و گفت: سه تهمت نادرست در اروپا و غرب علیه اسلام مطرح است: 1ـ اسلام با علم مخالف است، 2ـ اسلام مرادف با ترور، ایجاد رعب و وحشی‌گری است، 3ـ در اسلام حقوق زنان پایمال می‌شود.
وزیر کار و امور اجتماعی بلوچستان پاکستان در ادامه در توضیح این مطلب که علم در دین اسلام جایگاه بسیار والایی دارد، با استدلال از آیات و احادیث، ارزش انسان بر بقیه موجودات و حتی فرشتگان الهی را، با نعمت علم دانست و افزود: در فرهنگ اسلام مراد از علم فقط علوم قرآن و حدیث نیست، بلکه علاوه بر این علوم، در جایگاه بعدی علوم تجربی و … را نیز اهمیت می‌دهد و به تعلیم آن تشویق می‌کند.
ایشان در ادامه سخنانش به درجه علوم اشاره نمود و گفت: در اسلام علوم تقسیم نمی‌شوند، البته کسب بعضی از علوم مانند علم نماز، روزه، حج و … فرض عین و کسب بعضی دیگر از علوم همچون زراعت، پزشکی و … فرض کفایه‌اند؛ یعنی اگر این علوم را هیچ کس نیاموزد، همه گنهگار می‌شوند.
وی افزود: فضیلت و برتری هر علمی از معلوم (یعنی ماحصل) آن علم مشخص می‌شود. ساخت هواپیما و کشتی یک علم است که اعتبار و ارزش آن به خاطر ماحصلش یعنی هواپیما و کشتی است. همه‌ می‌دانند که هواپیما‌سازی از دوچرخه‌سازی برتر است؛ زیرا هواپیما که ماحصل این علم است، به ذات خود برتر از دوچرخه است.
آنگاه در بیان ارزش و برتری علم قرآن و حدیث افزود: معلوم و ماحصل علوم قرآن و سنت‌ همان ذات‌ باری تعالی و ذات رسول اکرم صلی‌الله علیه وسلم است؛ یعنی ما به وسیله این علم به خدا و رسول‌الله می‌رسیم. به همین دلیل است که می‌گوییم برترین علم و باارزش‌ترین علم، علم قرآن و سنت است و علمی که ما را با جهان ابدی، جهانی که برای همیشه به آن منتقل خواهیم شد، آشنا می‌سازد.
مولانا فیض‌محمد در ادامه به موضوع جایگاه زن در اسلام پرداخت و گفت: در کتاب صحیح بخاری که اصح‌الکتب بعد از کتاب‌الله است در کنار راویان مرد، راویان زن نیز ذکر شده‌اند. امروز نیز شاهدیم که علاوه بر مردان، زنان نیز این کتاب را می‌خوانند و این عزتی است که اسلام به زن داده است و سبب شده که آنها بهترین علم را حاصل کنند. در مراسم حج نیز جایگاه زن به خوبی هویداست. در طول تاریخ اسلام همه مردان بزرگ بعد از اقتدا به ابراهیم علیه‌السلام و طواف بیت‌الله، به سوی صفا و مروه می‌روند و به هاجره اقتدا می‌کنند.