بیستوششمین نشست مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران روزهای سهشنبه و چهارشنبه (۱۱ و ۱۲ آذر ۱۴۰۴) با حضور مفتیان و علمای شاخص اهلسنت کشور در دارالعلوم زاهدان برگزار شد.
به گزارش سنیآنلاین، در مراسم افتتاحیۀ این نشست، پس از تلاوت آیاتی از کلامالله مجید توسط مولانا عبدالحکیم کُرد، شیخالاسلام مولانا عبدالحميد، رئیس مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران و مولانا مفتی محمدقاسم قاسمی، دبیرکل مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران سخنرانی کردند و در اختامیۀ بیستوششمین نشست مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران نیز شیخالاسلام مولانا عبدالحمید به ایراد سخن پرداختند.
مولانا عبدالحميد: مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران به دنبال پاسخ نیازهای جامعه است/ برگزاری مجمع فقهی یک نیاز و ضرورت است تا فتواها هماهنگ شوند
شیخالاسلام مولانا عبدالحميد در نشست افتتاحیۀ بیستوششمین نشست مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران، با اشاره به ضرورت برگزاری مجمع فقهی اظهار داشتند: مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران در پی پاسخگویی به نیازهای جامعه و حل مسائل فقهی است. بسیاری از مسائل مبهماند و فتواها دربارۀ آنها هماهنگ نیست و با شبهاتی همراه است؛ این مسائل در مجمع مورد بررسی قرار میگیرند.
ایشان افزودند: مجمع فقهی یک نیاز و ضرورت است تا فتواها هماهنگ شوند و به مسائل جدید پاسخ داده شود. امروز مجمع برگزار میشود و این فضل پروردگار است.
مولانا مفتی محمدقاسم: پاسخگویی به مسائل امت اجر و پاداشی فراتر از صد حج و جهاد دارد
مولانا مفتی محمدقاسم نیز در افتتاحیۀ این نشست ضمن خیرمقدم به مهمانان و اعضای مجمع فقه اهلسنت ایران، با اشاره به اهمیت برگزاری و توجه به مسائل فقهی اظهار داشت: مولانا ابوالحسن ندوی رحمهالله در مقدمۀ کتاب «مباحث فقهیۀ جدید» مینویسد: اسلام از شبهجزیرۀ عربستان به مصر، شام، عراق و ایران رسید؛ سرزمینهایی که در آنها نظام تمدن، اقتصاد، تجارت و کشورداری ساختارهای پیچیده و گستردهای داشت. در چنین شرایطی نیاز به تیزهوشی، فهم دقیق، آگاهی نسبت به شرایط جامعه و حضور کسانی بود که اطلاعات عمیق از عهد رسالت، اصحاب پیامبر، تسلط بر قرآن و سنت و قواعد برگرفته از آن داشته باشند.
ایشان ادامه داد: این سعادت امت بود که خداوند، ائمه اربعه را برای چنین مأموریتی برانگیخت. آنان با ارتباط قلبی با خدا، اخلاص، فهم مقتضیات زمان، تلاش علمی و انگیزۀ خدمت، درخشیدند؛ زندگی و صلاحیتهای خود را وقف علم کردند و به جاه و ثروت اعتنایی نشان ندادند.
رئیس دارالافتای دارالعلوم زاهدان افزود: امام ابوحنیفه رحمهالله دو بار منصب قضاوت را رد کرد و سرانجام در زندان از دنیا رفت. امام مالک رحمهالله برای یک مسئله، تازیانه خورد. امام شافعی رحمهالله در تنگدستی زیست و سلامت و آسایش خود را فدا کرد. امام احمد رحمهالله نیز یکتنه در برابر حکومت وقت ایستاد.
ایشان در ادامه گفت: اگر علمای نخستین به جای اجتهاد، استنباط و استخراج مسائل، دچار سستی و راحتطلبی میشدند، جامعه دچار جمود و تعطیلی فقهی میشد و حکومتها مجبور بودند قوانین روم و ایران آن زمان را مبنا قرار دهند. غفلت، کوتاهاندیشی و تنگنظری علما میتوانست امت را از سرمایهای هزارساله محروم کند.
استاد برجستۀ حدیث و فقه دارالعلوم زاهدان خاطرنشان ساخت: با توجه به مشکلاتی که امت با آن درگیر است، دارالافتاها و مسئولین آن به خوبی مطلعاند که رسیدگی به مسائل فقهی تا چه حد دشوار است. مردم سؤالات خود را مطرح میکنند و ما برای یافتن پاسخ به علما مراجعه میکنیم، اما گاهی به بنبست میرسیم. در این شرایط درمییابیم که اهمیت و اجر و پاداش این نوع فعالیتها، آنگونه که علما در فضیلت این کار گفتهاند، حتی از صد حج و غزوه و جهاد نیز فراتر است.
تشریح موضوعات نشست
مولانا مفتی محمدقاسم قاسمی در ادامه به تشریح موضوعات مطرحشده در دستور کار بیستوششمین نشست مجمع فقهی اهلسنت پرداخت و گفت: نخستین موضوع دربارۀ امتیازدهی بانکهاست. امروزه زندگی بدون نظام بانکی دشوار شده است. در گذشته سپردهگذاری اختیاری بود، اما اکنون بخش قابلتوجهی از داراییها در بانکها نگهداری میشود و بانکها در قبال آن کارمزد دریافت میکنند. حال که حساب بانکی به یک ضرورت تبدیل شده، این پرسش مطرح است که امتیازهایی که بانکها به سپردهگذاران میدهند چه حکمی دارد؟ آیا خرید، فروش یا تبادل این امتیازها صحیح است؟
ایشان در ادامه افزود: موضوع دوم دربارۀ خرید طلا به نسیه است. با افزایش شدید قیمت طلا و کمبود نقدینگی، مردم برای خرید طلا به نسیه به طلافروشیها مراجعه میکنند و خریدها با قیمتی بالاتر انجام میشود. پرسش این است که حکم این نوع خرید و فروشها با قیمت افزوده چیست؟
دبیرکل مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران سپس به مسئله سوم اشاره کرد و گفت: این روزها تبادل ارزها به امری ضروری تبدیل شده است، سفرها زیاد شده است. قطعا نمیشود پول با خود همراه کرد. همه چیز با ارز انجام میشود. گرچه معامله نقدی ارز با تفاوت نرخ جایز است، اما این سؤال مطرح میشود که آیان میتوان ارز را به بیع اقساطی یا مرابحه یا به قیمت بیشتر مقایسه کرد؟
ایشان در پایان به موضوع چهارم این نشست پرداخت و اظهار کرد: یکی از مباحث مطرح، ارز دیجیتال است. دیدگاه جدید علما دربارۀ این پدیده چیست و حکم فقهی آن چگونه تبیین میشود؟
اختتامیۀ نشست
پس از دو روز جلسات فشرده و ارائۀ مقالات و بحث و بررسی پیرامون موضوعات مطرحشده توسط مفتیان و علمای اهلسنت کشور (احناف و شوافع)، اختتامیۀ بیستوششمین نشست مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران شامگاه چهارشنبه (۱۱ آذر) برگزار شد.
مولانا عبدالحمید: باید احکام را با «اصول شریعت» و «مقتضیات عصر جدید» تطبیق دهیم
شیخالاسلام مولانا عبدالحمید در اختتامیۀ بیستوششمین نشست مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران اظهار داشتند: این نشستها از بهترین عبادتها و در راستای رفع نیازهای مردم هستند. برای بنده خیلی خوشحالکننده بود که دوستان از نقاط مختلف کشور به دبیرخانه مجمع مقاله فرستادند و در این نشست شرکت کردند و وقت گذاشتند. الله تعالی برکات خاص، رحمت و رضایت خود را شامل تکتک عزیزان گرداند و همهٔ ما را راهنمایی فرماید و حق را به ما نشان دهد.
ایشان در ادامه با اشاره به شرایط و نیازهای عصر حاضر تصریح کردند: اکنون در دوره و شرایط جدیدی قرار داریم که نیازهایش جدید است. پیشرفتهایی حاصل شده و باید برای این شرایط جدید آماده شویم. طلاب را برای این شرایط و اصطلاحات تعابیر مورد نیاز آن آماده کنیم. باید زبان قوم را یاد بگیریم، زیرا واژهها، آداب و رسوم این زمان و ملتها درواقع زبان قوماند. ما باید بهروز باشیم و همراه زمانه حرکت کنیم و طلاب و دانشآموختگان را برای عصر جدید آماده کنیم. طلاب و علما باید زبان عربی، انگلیسی و زبان قوم را بیاموزند؛ پیامبر دستور دادند که صحابه زبان ملتها را بیاموزند و کسانی که این زبانها را فرا گرفته بودند، به سوی همان ملتها فرستاده میشدند.
رئیس مجمع فقه اسلامی اهلسنت ایران در ادامهٔ سخنانشان بر لزوم «تطبیق احکام با رعایت اصول شریعت و مقتضیات عصر جدید» تأکید کردند و گفتند: دین اسلام تا قیامت راهنما و پاسخگوی نیازهای جامعه است، بنابراین باید احکام را با رعایت اصول شریعت و با مقتضیات عصر جدید تطبیق دهیم و مشکلات را از طریق شرع حل کنیم؛ پیشنهاد بدهیم، راهنمایی کنیم، راهکار بدهیم تا مردم در مسائل گیر نکنند و گمان نکنند که دین پاسخگوی نیازهایشان نیست و جلوی پیشرفت را گرفته است.
ایشان افزودند: علما باید وقت بگذارند، دردسر تحمل کنند، زحمت بکشند و تلاش کنند همانطور که محدثین و فقها و گذشتگان زحمت کشیدند، جزئیات را مطرح کردند و راهحل آوردند تا مردم سرگردان نباشند. با شرایط و زمان جدید حرکت کنیم. اینترنت و امکانات جدید نعمت هستند. امروز کتابخانه، استفتا و منابع در دسترس است و تحقیق آسان شده است. باید از این امکانات بهره برد.
تزکیه مردم و اصلاح جامعه نیز از وظایف علماست
مولانا عبدالحمید در ادامه به دیگر وظایف علما در قبال جامعه اشاره کردند و اظهار داشتند: مسئولیت علما تنها حل مسائل فقهی نیست؛ تزکیۀ قوم، تلاوت قرآن و تعلیم کتاب و حکمت که وظایف پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم بودند، نیز از وظایف علما هستند. باید در کنار مردم بود، مردمی زندگی کرد و جامعه را با دعوت به سوی خدا، موعظه حسنه و تربیت دینی اصلاح نمود.
ایشان افزودند: برای دین و دنیای مردم راهگشا باشیم و تا جایی که مقدور است به حل مشکلات و رعایت حقوق توصیه کنیم. معیت و همراهی الله تعالی زمانی حاصل میشود که تقوا و صبر را رعایت کنیم؛ تقوا و صبر در مسائل کلید پیروزیاند.
مولانا عبدالحمید در پایان علما را به صبر در برابر آزارها و ناملایمات توصیه کردند و گفتند: در برابر اذیت و آزارها و تهمتها باید صبر کنیم و راه الله را پیش ببریم. با نمازهای فرض و نوافل، اذکار و نماز شب با الله ارتباط برقرار کنیم. فرایض و نوافل در ایجاد تعلق با خدا بسیار اثرگذار هستند. اذکار و عبادات شخصی ارتباط ما را با خدا تقویت میکنند. از الله کمک و نصرت بخواهیم، بدون کمک و امداد خدا کارها جلو نمیروند و موفقیت حاصل نمیشود.
دیدگاههای کاربران