چیرا روچگِ لهتئ احکام شما را پیش کنگ بیت
چیزانے کہ ماں رمضانا چہ آیانی کنَگا روچگ پرشیت و “قضا” و ” کفارہ” لازم بنت اِنت:
1- کسے ماں رمضانا گوں وتی لوگبانکا وپت و واب بہ کنت اِنت- یا ھمے وپت و وابِ کار گوں آئیا کنگ بہ بیت اِنت.
2-کسے کہ ماں رمضانا پہ کَست وَرد و وراک بہ وارت اِنت(ھرچ پیمیں وراکے بہ بیت اِنت)
3-کسے کہ ماں رمضانا پہ کست آپ ی ادگہ نوشگی چیزے بہ نوشیت اِنت.
چہ اے سئیں کارانی کنگا روچگ پرشیت و آ کسِ سرا اے روچِ بدلا قضاء و کفارہ ھر دوئیں لازم بنت اِنت.
(قضاء : بزاں آروچِ بدلا یک دگہ روچے روچگ بہ گیرت اِنت)
کَفّارہ چے گوش اَنت؟
کفارہ اشیا گوش اَنت آ کسےکہ وتی روچگی پروشتگ، روچگِ بدلا یک نوکرے آزاد بہ کنت اِنت.
و اگہ نوکرے دست نہ کپیت(چواے زمانگِ وڑا کہ نوکر و مولِدے نیست اِنت)
گڑا آ کس 2 ماہ پُشت سرھم روچگ بہ گیرت اِنت پہ اے شرطا کہ آ دوئیں ماھانی توکا رمضان و دوئیں اَئید و ایام تشریق مہ بنت اِنت.
(ایام تشریق: بزاں سَے روچ رند چہ مزنیں اَئیدا)
مسئلہ : اگہ یک کسے چہ اے دو ماها یک روچےبہ وارت اِنت گُڑاباید کہ چہ سَر، دو دگہ ماہ روچگ بہ گیرت اِنت
3-اگہ 2 ماہ روچگ گپتَ نہ کنت اِنت گُڑا بایداِنت کہ 60 مسکین و نادار 2 وھدِ سُپارِگ وشامِ وَرد و وَراکا بہ دنت اِنت.
مسئلہ: اگہ کسے ماں یک رمضانے چندروچِ روچگ پہ کَست بہ وارت، اگہ رند چہ اولی روچِ وَرَگا کفّارہ ھم داتگی،گُڑا باید پہ دومی و سَیمی روچا جدائیں کفارہ بہ دنت اِنت، بلے اگہ پہ اولی روچا کفارہ نہ داتی داں رمضان آسر بیت گُڑا پہ پھکیں روچانی بدلا یک کَفّارہ یے بسّ اِنت، بلے شرط اِش اِنت کہ رمضان یکے بہ بیت اگہ چہ دو رمضانا دو روچی پروشتگ اَت گُڑا دوئیں کفارہ جدا جدا لازم بنت اِنت.
گوں اے چیری کارانی کنگا روچگ پرشیت بلے بس قضایی لازم بیت اِنت کفارہ لازم نہ اِنت:
1-اگہ روچگ دار عذرے سَوَبا روچگ بہ وارت اِنت پہ درور: مسافر بہ بیت یا نادراہ یا چُک ماتے یا جنین آدم ماں وتی ماھَگی نادراھیاں بہ بیت اِنت، یابے ھوش بہ بیت یاگنوکیئے سَوَبا روچگا بہ وارت اِنت.
2-یاچیزے بہ وارت اِنت کہ وَرَگی یے نہ انت ولاپئے گُژنگیا گار نہ کنت انت چوکہ آرت، خمیر، واد، پنبَگ، کاگَد
گَڈَّگ و…
3-اگہ چہ اے چیزاں (گونڈیں ڈَلُک، آھن، طلا، نگرہ، سُرُپ) چیزے ایر بہ بارت اِنت.
4-اگہ روچگ دار لاچار کنَگ بہ بیت داں کہ روچگا بہ وارت اِنت.
5-اگہ روچگ دارا اشتباھی وتی روچگ وارت، اے ڈولا کہ آئیا ھیال کُت کہ شپ اِنت وارتی بلے دیتی کہ باما داتگ، یا کہ گوں اے ھیالا کہ روچ نشتگ آئیا دپ بوتک، اناگَتا گندگ بیت کہ روچ نہ نشتگ.
7- ماں گُلگُل یا پونز ئے آپ مان کنگئے وھدا آپے پہ لاپا ایرشُت.
8- پہ کَست وتی شانینت وشانگی ھم دپئے پُرّ ئے برابرا اَت.
9-اگہ ھَور ئے گوارگئے وھدا آئیا وَت ترمپے یا تُلُنگُرے ایر بُرت.
10- ابید چہ رمضانئے روچگا دگہ روچگے بہ پروشیت چہ آئیا پروشگا بس قضایی لازم اِنت.
11-روچگ دار وَت دوتے
ایر بُرت.
12-اگہ ماں دنتانانی میانجیا ورگے ھست اَت کہ برابرگوں نخودے و چَنه اَت، آئیا
َ وارت.
13-رند چہ بے ھیالیں وَرَگا پہ کستی وارت.
14-رند چہ اشی کہ مقیم بیتگ اَت مسافر بیت و وارتی.
15- مسافراَت، رندا مقیمی نیتی کُت و وارتی.
16-روغن یا آپے ماں گوشاں چِکّینگ بیت.
17- داروئی یے ماں پونزا کُتی.
18- اگہ ٹپّے ماں لاپا درمان کَنَگ بیت و درمانئے اثر ماں لاپا پدّر بیت.
دلگوش: ھرکسی روچگ کہ گوں یکے چہ اے کارانی کنگا پرشت ،آئی ءِ سرا لازم اِنت کہ پہ رَمَضانئے احترامئے دارگا درائیں روچا ھچ چیزے مہ وارت اِنت بلکیں ھنچوروچگ داراں وتی روچا آسر بہ کنت اِنت .
سرچَمّگ:فقہ مُیَسَّر ءِ فارسی رجانک. تاکدیم:214و215و216
مالابدمنه تاکدیم:108 و109
رجانکار: محمد حملی (ھَمُنتی)
چمشانک