حج؛ خلاصۀ دین و جلوۀ عشق به خدا

سخنان شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید همواره پرنکته است، دربارۀ هر موضوعی که سخن بگویند و هر بحثی را که مطرح نمایند. ایشان در مراسم نماز جمعۀ زاهدان (27 مرداد 1396) دربارۀ حج و سفر به سرزمین حرمین شریفین آن‌قدر زیبا سخن گفت که فایل صوتی سخنان‌شان بارها دست‌به‌دست شد و حتی بسیاری از حجاج سفرکرده به سرزمین نور، آن را شنیدند.
شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید در سخنان خود «حج» را «خلاصه‌ای از دین اسلام» دانست و این سخن خود را چنین تفسیر کرد: «طواف خانه کعبه که با «هروله» همراه است بیانگر آن است که دین اسلام فقط در اظهار ضعف نیست، بلکه در بعضی مواقع باید در مقابل دشمنان اسلام و مستکبران جهان از خودمان قدرت و هیبت نشان دهیم. سعی بین صفا و مروه بیانگر آن است که همه ما باید در راستای اطاعت از پروردگار سعی و تلاش کنیم. رمی جمرات بیانگر آن است که باید شیطان و شیطان‌صفتانی که ما را به‌سوی گناه و معصیت دعوت می‌دهند از خودمان طرد کنیم و با کسانی که ما را به عبادت پروردگار تشویق می‌کنند همنشین شویم.»

جلوه‌ای از عشق بندگان به پروردگار متعال
چرا حج؟ چرا هر ساله میلیون‌ها نفر از مسلمانان جهان از گوشه‌گوشۀ این کرۀ خاکی راهی کشور عربستان می‌شوند و مناسک حج را انجام می‌دهند؟ پاسخ به این سوال یکی از نکات برجستۀ سخنان این هفتۀ حضرت شیخ‌الاسلام بود: «بندگان الهی نوعی عشق و محبت به ذات یگانۀ پروردگار دارند و خداوند متعال این بندگان را به سرزمین حرمین شریفین می‌برد تا این عشق و محبت را به نمایش بگذارند. حج تمرین بندگی پروردگار است و دستورات خداوند را، چه آنهایی که در عقل ما می‌گنجند و چه آنهایی که نمی‌گنجند، انجام دهیم. هرگاه در وجود ما این انگیزه پیدا شد که بدون چون‌وچرا از الله تعالی فرمانبرداری کنیم، آنگاه ما مسلمان واقعی هستیم.»

رنج و مشقتی که بی عشق تحمل آن ممکن نیست
چرا حاجی در هنگام ادای فریضۀ «حج» سربرهنه و پابرهنه کفن می‌پوشد و توحید الله تعالی را بیان می‌کند؟ اطراف خانۀ کعبه طواف می‌کند؟ بین صفا و مروه می‌دود؟ به مزدلفه و عرفات می‌رود و در این مسیر سختی‌ها و مشکلات را تحمل می‌کند؟ بخش دیگری از سخنان پیشوای مذهبی اهل‌سنّت ایران پاسخی بود برای همین سؤال‌ها، آنجا که فرمود: «تمام اینها بیانگر نوعی عشق و محبت به پروردگار است. تحمل این رنج و مشقت بدون عشق ممکن نیست. لباس احرامی که حاجی بر تن می‌کند نمونه‌ای از کفنی‌ست که پس از مرگ بر تن انسان می‌کنند. حاجی نیز غسل می‌کند، لباس احرام می‌پوشد، نیت عمره می‌کند و «لبیک» می‌گوید. خواندن «لبیک» همان تلفظ شهادت در هنگام مرگ است. حاجی وقتی لباس احرام می‌پوشد و عازم زیارت خانه کعبه می‌شود گویا به ملاقات پروردگار می‌رود، همان‌طور که انسان وقتی می‌میرد کفن پوشانده می‌شود و به دیدار پروردگار می‌‌رود. همان‌طور که انسان پیش از مرگش از دیگران حلالیت می‌طلبد و وصیت می‌کند، از آداب سفر حج نیز این است که حاجی از مردم حلالیت بطلبد و وصیت کند.»

جایی که بندگان مهمانند و میزبان خداست
شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید همچنین در سخنان خود توصیف زیبایی از حضور حجاج بیت‌الله الحرام در صحرای عرفات داشتند: «حضور حجاج در صحرای عرفات صحنه بسیار عجیبی‌ست؛ انسان‌ها با زبان‌ها، رنگ‌ها، نژادها و ملیت‌های مختلف در این صحرا تجمع می‌کنند و به دعا و زاری و نیاش مشغول می‌شوند.
در صحرای عرفات همه مهمان خدا هستند و الله تعالی میزبان است. صحرای عرفات مکانی‌ست که تمام پیامبران و مقربان بارگاه الهی در آنجا به دعا و گریه و زاری پرداخته‌اند. انسان در هیچ مکانی به‌اندازه‌ زمان وقوف در صحرای عرفات به الله تعالی نزدیک نمی‌شود.
انسان در سفر حج وقتی کنار خانه کعبه می‌ایستد، وقتی در صحرای عرفات توقف می‌کند و هنگامی که مقابل روضه مطهر رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم قرار می‌گیرد احساس حقارت و شرمندگی می‌کند. وقتی مجاهدت‌ها و عبادت‌های پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم و صحابه را به‌یاد می‌آورد احساس می‌کند که برای دین هیچ خدمتی انجام نداده است.

و چند توصیه به مسافرانِ سرزمین دوست
شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید در ادامه نکات مهمی هم به زائران یادآور شد: «سفر حج، یک سفر توریستی نیست، بلکه یک عبادت بسیار بزرگ است. حاجی در این سفر باید کار و زندگی و خانواده را به الله تعالی بسپارد و فقط به ذکر و عبادت مشغول شود. باید از گفتن سخنان بیهوده اجتناب کند و به ذکر و تلاوت و درود و سایر عبادات مشغول شود. حاجی باید از این سفر نیت کند که الله تعالی او را به تزکیه برساند، زیرا سرزمین حرمین شریفین محل اصلاح، تزکیه و توبه است. وقتی چشم حاجی به خانه کعبه می‌افتد باید شرافت، عظمت و جایگاهی که الله تعالی به این مکان عنایت کرده است را تصور کرده و از اینکه زیارت این خانۀ مبارک نصیبش شده است شکر پروردگار را به‌جا آورَد، زیرا بسیاری از انسان‌ها هستند که آرزوی زیارت این مکان مبارک را در دل دارند.
حاجی باید تمام وسائل مورد نیاز خود در سفر حج را به همراه داشته باشد تا در این سفر به کسی دیگر نیاز پیدا نکند. آیه قرآن کریم نیز به همین موضوع اشاره دارد و می‌فرماید: «وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى».»