رکود پشت ویترین نوشت‌افزار

کمتر از دو هفته تا بازگشایی مدارس باقی مانده، اما بازار لوازم‌التحریر هنوز به رونق معمول این مقطع نرسیده است. افزایش قیمت‌ها قدرت خرید خانوارها را کاهش داده و رشد هزینه مواد اولیه و دشواری واردات نیز هزینه تامین کالا را بالا برده است. در نتیجه، خانوارها سبد خرید خود را کوچک‌تر کرده و خرید برخی اقلام را به تعویق انداخته‌اند؛ تولیدکنندگان و واردکنندگان نیز با هزینه‌های بالاتر و محدودیت تامین مواجه هستند. البته کاهش تقاضا تنها به افت حجم خرید محدود نمی‌شود و الگوی مصرف نیز تغییر کرده است.
 
کاهش قدرت خرید، هزینه خانوارها را به سمت کالاهای ضروری سوق داده و اقلام قابل‌تعویق را از فهرست خرید شهریور خارج کرده است. از سوی دیگر، مصرف‌نشدن بخشی از لوازم تهیه‌شده در سال گذشته و تردید درباره استمرار آموزش حضوری، انگیزه خرید یک‌جای لوازم تحصیلی را کاهش داده است. در چنین شرایطی، خریدهای متمرکز شهریورماه به خریدهای کوچک‌تر و مرحله‌ای تبدیل شده است. این تغییر، اگرچه به معنای حذف تقاضا نیست، زمان ورود پول به بازار را به تعویق انداخته و رونق فصلی لوازم‌التحریر را کم‌رمق‌تر کرده است.
 
افت تقاضا در آستانه بازگشایی مدارس
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» با اشاره به وضعیت بازار نوشت‌افزار در آستانه بازگشایی مدارس گفت: معمولا رونق فصلی این بازار از اواخر مرداد یا اوایل شهریور آغاز می‌شود، اما امسال تا نیمه شهریور هنوز نشانه‌ای از شور و شوق خرید همزمان با بازگشایی مدارس دیده نمی‌شود و وضعیت بازار تقریبا مشابه روزهای عادی است. بازار از نظر تقاضا با بحران مواجه شده که یکی از دلایل اصلی آن، کاهش قدرت خرید خانوارها و حرکت مصرف‌کنندگان به سمت خریدهای اقتصادی‌تر است. افزایش قیمت‌ها نیز عامل دیگری است که تقاضا را تحت‌تاثیر قرار داده است.

گلستانی «غیرحضوری بودن مدارس در سال گذشته» را نیز در این زمینه تاثیرگذار دانست و افزود: با وجود تاکید وزارت آموزش‌وپرورش بر بازگشایی حضوری مدارس، نگرانی نسبت به تداوم آموزش حضوری در سایه شرایط موجود همچنان وجود دارد و همین موضوع می‌تواند خرید نوشت‌افزار را به تعویق بیندازد. پیش‌بینی ما این است که خریدهای خانوارها احتمالا به اواخر شهریور موکول شود و به جای خرید یکجای لوازم مورد نیاز برای کل سال تحصیلی، خریدها به شکل مرحله‌ای و متناسب با نیاز چند ماه انجام شود.

رشد 50 تا 100 درصدی قیمت نوشت‌افزار
رئیس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار،  درباره افزایش قیمت نوشت‌افزار نیز گفت: محصولات تولید داخل که به مواد اولیه خارجی وابسته‌اند و همچنین کالاهای وارداتی، به‌طور مستقیم از نرخ ارز تاثیر می‌پذیرند. جهش نرخ ارز از کانال ۸۰ تا ۹۰ هزار تومان در سال گذشته به بیش از ۲۰۰ هزار تومان، در کنار جهش قیمت محصولات پتروشیمی در اردیبهشت‌ماه، هزینه تولید را افزایش داده است. بسیاری از اقلام نوشت‌افزار به مواد پلاستیکی و پتروشیمی وابسته‌اند و افزایش هزینه‌های اجاره، انرژی، مالیات، بیمه و دستمزد نیز به این فشار افزوده است. به بیان او، رشد قیمت نوشت‌افزار بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بوده و فاصله میان این افزایش قیمت و تورم عمومی به معنای کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان، واردکنندگان و خرده‌فروشان این بازار است.
 
در نهایت چالش بازار نوشت‌افزار تنها کاهش فروش در فصل بازگشایی نیست؛ کوچک شدن سبد خرید خانوارها همزمان با افزایش هزینه تامین، می‌تواند مدل فعالیت بنگاه‌ها را تغییر دهد. در صنعتی وابسته به واردات بخشی از مواد اولیه و کالا، افزایش هزینه تامین موجودی، نیاز به سرمایه در گردش را بالا می‌برد و طولانی‌تر شدن فاصله میان پرداخت هزینه و فروش، فشار مالی بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، تبدیل خریدهای یکجای خانوار به خریدهای کوچک و مرحله‌ای، فروشندگان را به نگهداری طولانی‌تر موجودی و تولیدکنندگان را به تطبیق برنامه تامین و تولید با تقاضای پراکنده وادار می‌کند. بنابراین حتی با بازگشت بخشی از تقاضا در مهرماه، مساله صنعت تنها میزان فروش نیست؛ بلکه سازگاری زنجیره تولید و توزیع با الگوی جدید تقاضاست. در این میان، تامین ارز، ثبت‌سفارش و روان بودن واردات نیز برای حفظ عرضه و کنترل قیمت اهمیت دارد. بازگشت تقاضا بدون اصلاح این گلوگاه‌ها، لزوما به رونق پایدار صنعت منجر نخواهد شد.

به نقل از: روزنامۀ «دنیای اقتصاد»- چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵