نگاهی به زندگانی مولانا محمدمظهر نانوتوی رحمه‌الله

حضرت مولانا محمدمظهر نانوتوی رحمه‌الله فرزند حافظ لطف‌علی و نوه‌ی محمدحسن صدیقی حنفی نانوتوی هستند. ایشان از علمای مطرح و برجسته در زمینه فقه و حدیث بود که به‌سال 1823 میلادی در “نانوته” بخش سهارنپور (هندوستان کنونی) دیده به جهان گشود. ایشان آموزش ابتدایی و حفظ کلام‌الله مجید را نزد پدر بزرگوارش پشت سر گذاشت. سپس برای ادامه تحصیل عازم دهلی شد و نزد مولانا مملوک‌علی، شیخ صدرالدین و شیخ رشیدالدین رحمهم‌الله زانوی تلمذ زد. همچنین برخی از کتب مهم حدیث را نزد شیخ اجل حضرت شاه محمداسحاق دهلوی رحمه‌الله خواند. پس از تکمیل دروس، در دانشگاه “اجمیر” مشغول تدریس شد و سپس در دانشگاه “آگره” به امر تدریس همت گمارد.
در سال 1283 هـ.ق مولانا سعادت‌علی سهارنپوری رحمه‌الله در شهر سهارنپور مدرسه‌ای بنا نمود و مولانا محمدمظهر عازم این شهر شد و به عنوان اولین صدرالمدرسین و رئیس این مدرسه تعیین شد. به مناسبت نام ایشان، مدرسه به «مظاهر العلوم» مسمی شد و ایشان تا آخر عمر مبارکش در این مدرسه مشغول به خدمات علمی و تدریسی شد.
از شاگردان ممتاز مولانا محمدمظهر می‌توان مولانا خلیل‌احمد سهارنپوری را نام برد که از علمای بزرگ و شارحان حدیث محسوب می‌شود. همچنین مولانا حسین‌علی الوانی که روش تفسیر خاص ایشان شهره خاص و عام است، از شاگردان مولانا محمدمظهر است.
مولانا محمدمظهر رحمه‌الله یک‌ بار در سال 1277 هـ.ق به‌همراه مولانا محمد قاسم نانوتوی و مولانا محمدیعقوب نانوتوی رحمهماالله، و مرتبه دوم در سال 1295 برای ادای مناسک حج به حرمین شریفین تشریف برد.
شیخ‌الحدیث مولانا محمدزکریا کاندهلوی در مورد مولانا محمدمظهر رحمه‌الله می‌فرماید: «حضرت مولانا محمدمظهر با مولانا محمدقاسم نانوتوی و مولانا رشیداحمد گنگوهی رحمهماالله روابط دوستانه و عمیقی داشت. ایشان از نظر سِنی از مولانا گنگوهی رحمه‌الله بزرگ‌تر بود، اما از خلفاء و خادمان محبوب ایشان بود. ایشان در زمینه فقه و حدیث درک و فهم عمیقی داشت. مولانا محمدمظهر بی‌نهایت متقی و پرهیزگار و انسانی متواضع و فروتن بود.»
سرانجام مولانا محمدمظهر نانوتوی در 24 ذی‌الحجه سال 1302هـ.ق (1885 میلادی) دار فانی را وداع گفت. رحمه‌الله رحمة واسعة