اخلاص در اعمال، به منزله روح در کالبد اعمال است

 مولانا عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان خطبه های این هفته نماز جمعه را با تلاوت آیه «وما أمروا إلا لیعبدوا الله مخلصین له الدین حنفاء….. ذلک الدین القیمة» آغاز نمود و به موضوع اخلاص در اعمال و جایگاه آن در دین پرداخت.

ایشان در این مورد خاطرنشان کرد: در شریعت و فرهنگ اسلام اصطلاحی به نام «تصحیح نیت» وجود دارد که روح و اعتبار اعمال به همین مورد بستگی دارند. اخلاص در نیت و انجام خالصانه اعمال برای الله تعالی به منزله جان برای کالبد اعمال محسوب می شود؛ اعمال و از جمله نماز که مرکب از قیام و رکوع و سجده و قرائت می باشد به منزله بدن و کالبد است که نیت به منزله روح در بدن می باشد، که اگر این نیت برای رضای الله تعالی باشد این اعمال روح می گیرند و اعتبار می یابند و به بارگاه الهی مقبول واقع می شوند. اگر انسان مسلمان مراسم حج یا عمره را که متشکل از انواع اعمال و مناسک است انجام می دهد، اگر روزه می گیرد و از خورد و نوش اجتناب می کند و دیگر اعمال و احکام، همه اینها کالبد هستند و به منزله مجسمه عمل‏اند و روح و جان آنها نیت برای الله تعالی است. اما اگر نیت برای الله تعالی نبوده و برای دنیا باشد این اعمال به بارگاه الله تعالی مورد قبول قرار نمی گیرد. لذا عبادت باید فقط برای الله تعالی انجام بگیرد و برای اغراض نفسانی و ریا و تظاهر و منافع دنیوی و مادی انجام نگیرد؛ به هر میزان نیت و انگیزه عمل برای الله تعالی بیشتر باشد به همان میزان مقبولیت عمل در نزد الله تعالی بیشتر می شود.
مولانا عبدالحمید در ادامه به تشریح و توضیح آیه تلاوت شده پرداخت و گفت: در این آیه این نکته بیان شده است که امتهای گذشته به این چیز دستور داده شده اند که هر عملی را خالص برای الله تعالی انجام دهند و همین اخلاص در عمل، دین مستحکم و مضبوط نامیده شده است. در حدیثی از ترمذی نیز در مورد اخلاص صحابه آمده است که اگر نسلهای بعد از صحابه به اندازه کوه احد انفاق و صدقه کنند، با نصف کیلویی (مُد) که آنها (صحابه) صدقه می کنند، برابری نمی کند. به همین ترتیب تمام اعمال ما از قبیل نماز و روزه و حج و… با اعمال آنها برابر نیست، زیرا آنها تربیت یافتگان خاص آنحضرت بودند و انگیزه الهی در وجود آنها بسیار بالا و قوی بود، ما هر اندازه هم در اعمالمان انگیزه اخلاص داشته باشیم به هیچ وجه نمی توانیم با آنها برابری کنیم، زیرا آنها جزو خیرالقرون بودند که آنحضرت زمان و قرن آنها را بهترین زمان معرفی می فرماید، و در واقع قرن و زمان صحابه از زمانهای قبل و بعد از صحابه بهتر است. صحابه با چشم و گوش نزول قرآن را می دیدند و می شنیدند، آنها معجزات آنحضرت را دیده و چهره ایشان را مشاهده کردند، قرآن را از زبان مبارک ایشان شنیدند و در کنار آنحضرت در غزوات مختلف جهاد کردند و از آنحضرت دفاع کردند و مردانه در مقابل هر حادثه ای که اسلام و رسول الله را تهدید می کرد ایستادگی کردند، آنان دفاع از آنحضرت را از دفاع جان و مال و ناموس خودشان مهمتر می دانستند، لذا هیچ کس نمی تواند به مقام آنها برسد. هیچکدام از اولیای الهی، با وجود اینکه دارای اعمال نیک بسیاری هستند، اما از آنجایی که چهره آنحضرت را با چشم مشاهده نکرده اند، در کنار آنحضرت برای دفاع از اسلام حاضر نبودند و پشت سر آنحضرت نماز نخوانده اند، لذا نمی توانند به مقام صحابه برسند. صحابه به وسیله توجهات، انفاس، دعا و رضامندی آنحضرت به آن مقام رسیده اند.
ایشان در ادامه نیت و خالص کردن آن برای خدا را از اعمال قلب، و نه زبان، عنوان کرد و خاطرنشان نمود: اینکه بعضی می گویند ما با زبان نیت می کنیم که کار را برای الله تعالی انجام می دهیم، اما در قلب نیت برای الله تعالی نباشد، این نیت اعتباری ندارد. لذا ملاک قبولیت و صحت اعمال و مترتب شدن ثواب برای هر عملی، منوط به نیت است؛ اگر عمل معمولی و کوچکی هم انجام بگیرد اما به خاطر رضامندی الله تعالی انجام شود، این عمل باعث نجات و کامیابی است، اما اگر عمل بزرگی باشد ولی رضامندی الله تعالی در آن مدنظر قرار نگیرد، این عمل بیهوده و برباد است.
خطیب جمعه اهل سنت زاهدان در ادامه به واقعه ای که در کتب احادیث در مورد اهمیت اخلاص در اعمال آمده است اشاره کرد و گفت: در حدیث معروفی آمده است که سه نفر در مسافرت بودند و برای استراحت به داخل غاری رفتند، اما در حین استراحت آنها سنگ بزرگی از کوه غلتید و دهانه غار را به طور کامل مسدود کرد. این سه نفر پریشان شدند و با خود گفتند که چگونه از این مصیبت نجات یابیم؟ یکی از آنها گفت که بیایم و متوسل به اعمال نیکی که انجام داده ایم بشویم. یکی از آنها گفت: «بارالها! من چوپان گوسفندان بودم، هر روز وقتی از مرتع و چراگاه بر می گشتم، گوسفندان را می دوشیدم و شیر آنها را اول به پدر و مادرم می دادم، وقتی آنها سیر می شدند، بعد به زن و فرزندانم می دادم. یک شب که شیر را دوشیده بودم و به منزل پدر و مادر رفتم، دیدم آنها خوابیده اند، فرزندان هر چه اصرار کردند که شیر را به ما بده، من گفتم تا زمانی که پدر و مادرم نخورند به شما نمی دهم. من تا صبح منتظر آنها ماندم، وقتی بیدار شدند شیر را به آنها دادم. خدایا اگر این کار به خاطر تو و رضای تو بوده است ما را از این مصیبت نجات بده.» سنگ تکانی خورد و روزنه ای باز شد. شخص دوم گفت: « من دخترعمویی داشتم، چند بار از او تقاضای نامشروع کردم، اما او مخالفت کرد. تا اینکه یک سال مردم با قحطی مواجه شدند و دختر عموی من هم برا ی دریافت کمک مالی به نزد من آمد. من تقاضای نامشروع خود را در قبال کمک به وی مطرح کردم. او نیز که چاره ای نداشت قبول کرد، اما هنگامی که پول را به او دادم و مجددا تقاضای خود را مطرح کردم، او به من گفت که از خدا بترس و عفت و حیای مرا خدشه دار نکن. من نیز بلافاصله از آن عمل نامشروع بازآمدم و بدون اینکه حتی کوچکترین تعرضی به او بکنم، پول را به او دادم. بارالها! اگر این کار من از خوف و ترس تو بوده و به خاطر تو این کار را انجام داده ام، ما را از این واقعه خلاصی عنایت فرما.» سنگ کمی دیگر تکان خورد و جابجا شد اما هنوز راه خروج نبود. فرد سوم گفت: « من نیز تعدادی کارگر داشتم که مزد آنها را به طور مرتب می دادم. یکی از کارگران قبل از اینکه مزد خود را بگیرد رفت و مزدش را دریافت نکرد. من مزد او را به کار اقتصادی انداختم و از طریق مزد او سرمایه دار شدم و گاو و گوسفند و ملک خریداری کردم. روزی همان کارگر آمد و مزد خود را طلب کرد. من به او گفتم همه این گاوها و گوسفندها و املاک از آنِ تو است، بردار و برو. اینها نتیجه و ثمره مزد تو است که من آنها را حاصل کرده ام. آن شخص نیز تمام آن مال و دارایی را برداشت و برد و هیچ چیزی برای من باقی نگذاشت. بارالها! اگر این کار من به خاطر رضای تو بوده است ما را از این فلاکت نجات بده.» سنگ تکان خورد و دهانه غار باز شد و آنها نجات یافتند. لذا این افراد به اعمال توسل کردند و توسل به اعمال در نزد تمام مذاهب و فرق جایز است.
مولانا عبدالحمید ادامه داد: اعمال نیک و صالح همانطور که در دنیا مشکلات را حل کرده و موانع را از بین می برند، در آخرت نیز باعث سربلندی و رستگاری می شوند، الله تعالی نیز به همین نکته تصریح می کند و می فرماید: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ» ؛(هر كس از مرد يا زن كار شايسته كند و مؤمن باشد قطعا او را با زندگى پاكيزه‏اى حيات [حقيقى] بخشيم و مسلما به آنان بهتر از آنچه انجام مى‏دادند پاداش خواهيم داد.)
ایشان در ادامه به بیان حدیثی که در آن نیت خالصانه به عنوان ملاک قبولیت اعمال قرار داده شده است، پرداخت و گفت: در حدیث دیگری آمده است که روز قیامت الله تعالی سه گروه را مورد سؤال قرار می دهد و از آنها در مورد نعمتهایی که به آنها داده و عملکردی که آنها انجام داده اند سؤال می فرماید. یکی از این گروهها، مجاهدین هستند؛ خداوند از فرد مجاهد می پرسد که من به تو قدرت و نیرو و انواع نعمتهای متنوع بخشیدم، تو در مقابل آن چکار کردی؟ او جواب می دهد: خدایا من در راه تو جهاد و مبارزه کردم و جان دادم. الله تعالی می فرماید: این اعمال را به خاطر من و به منظور رضایت من انجام ندادی، بلکه به این خاطر انجام دادی که مردم به تو شجاع و بهادر بگویند و در دنیا این صفات به تو اطلاق شد و تو مزدت را گرفته‏ای، لذا دستور داده می شود که او را بر بینی کشیده و در جهنم بیندازند.
گروه دوم علما و قاریان هستند که الله تعالی پس از اینکه نعمتهایی که به آنها عنایت کرده است را یادآوری کرده و می گوید که من به شما علم و تخصص دادم. شما چکاری انجام داه اید؟ آنها جواب می دهند: بارالها ما در راه تو دیگران را قرآن و علم تعلیم دادیم و شاگردان بسیاری را تربیت کردیم. الله تعالی می فرماید: این اعمال را به خاطر من انجام ندادید، بلکه به این خاطر انجام دادید که مورد احترام و تکریم مردم قرار گیرید و در بین آنها معرف و مشهور شوید. لذا دستور داده می شود که این گروه را هم به همان صورت در جهنم بیندازند.
گروه سوم، انفاق کنندگان هستند که الله تعالی از آنها می پرسد که در مقابل این همه نعمت و سرمایه ای که به شما دادم شما چکار کردید؟ آنها می گویند: بارالها! ما در راه تو صدقه کردیم و به مستمندان و افراد نیازمند کمک کردیم، هم اینها به خاطر تو بوده است. الله تعالی می فرماید: شما این صدقه و انفاق را به خاطر من انجام ندادید، بلکه به خاطر ریا و تظاهر و به منظور تعریف و تمجید مردم صدقه کردید. لذا دستور داده می شود که این گروه را نیز بر بینی کشیده و با سر در جهنم واژگون بیندازید.
امام جمعه اهل سنت زاهدان در ادامه رهنمودهای خود تاکید کرد: باید در تمام کارها و اعمال کسب رضایت الله تعالی را مدنظر قرار دهیم و هر عملی، اعم از جهاد و تعلیم و انفاق و … انجام می دهیم خالص برای الله تعالی باشد و ریا و تظاهر و خودنمایی را در اعمال خودمان جای ندهیم، تا اعمال ما مورد قبول الله تعالی قرار گیرد و سبب نجات و فلاح و کامیابی ما باشند.

تروریسم و خشونت گرایی، نتیجه استبداد و دیکتاتوریت است و با قتل افراد از بین نمی رود
شیخ الاسلام مولانا عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در بخشی دیگری از خطبه های نماز جمعه اهل سنت زاهدان به حادثه کشته شدن اسامه بن لادن، رهبر گروه القاعده، اشاره کرده و تشکیل چنین گروههایی را نتیجه استبداد و دیکتاتوریت در جهان دانست.
مولانا عبدالحمید، ضمن اشاره به حادثه قتل اسامه بن لادن و اظهار خوشحالی و پایکوبی مردم آمریکا در قبال این حادثه خاطرنشان کرد: مردم آمریکا در جریان قتل اسامه بن لادن، با این ادعا که ما بزرگترین تروریست را از بین برده ‏ایم و جریانات تروریستی بعد از این خاتمه پیدا خواهد کرد، به شادمانی و پایکوبی پرداختند.
امام جمعه اهل سنت زاهدان در انتقاد از اینگونه واکنشها و عملکردها، آن را نشانه کم عقلی دانست و  خاطرنشان کرد: بسیاری از کسانی که به قدرت می رسند و صاحب قدرت و حکومت می شوند، با مشاهده امکانات و وسایلی که در اطراف خود می بینند، از لحاظ عقلی رکود می کنند. امروزه مردم آمریکا نیز گمان می کنند که از همه ملتها بیشتر می فهمند!
ایشان ادامه داد: سؤال این است که این تروریسمی که امروزه در جهان موجود است، چگونه به وجود آمده است؟ اسامه بن لادن و دیگر گروهها در فلسطین و لبنان، که اسرائیل آنها را تروریست و خشونت گرا می نامد، و گروهی در افغانستان که می گویند مملکت ما به اشغال غربیها درآمده است و ما برای آزادی مملکت خود جهاد می کنیم، و غرب از آنها نیز به عنوان تروریست و خشونت طلب یاد می کند، از کجا به وجود آمده اند؟
مولانا عبدالحمید خاطرنشان کرد: تمام جریانهایی که امروزه مسلمانان در آنها متهم به خشونت گرایی و تروریست پروری می شوند، همه اینها زاییده استبداد و دیکتاتوریت و ظلم و اجحاف هستند؛ وقتی که به حرف مظلوم گوش نکرده و به خواسته‏ های آنان توجهی نمی‏ کنند، بلکه با توسل به زور و قدرت اقدام به لشکرکشی و اشغال سرزمینهای مردم می ‏نمایند، و اعلام می کنند که هر کس حرفی بزند یا اعتراضی بکند با او برخورد خواهد شد، مسلم است که در نتیجه چنین برخوردها و زورگویی‏هایی، چنین جریاناتی به وجود می آیند.
خطیب جمعه اهل سنت زاهدان ادامه داد: امروزه آمریکایی‏ها ادعا می کنند که در کشور آنان دموکراسی وجود دارد، البته در بعضی موارد در این کشور و برخی دیگر از کشورهای اروپایی آزادی موجود است؛ مثلا در مسأله انتخابات دموکراسی وجود دارد و انتخابات واقعا بدون تقلب و آزادانه برگزار می شود، ادیان و مذاهب از آزادی برخوردارند و به طور آزادانه نماز را اقامه می کنند و با هیچگونه ممانعتی مواجه نمی شوند، در مسکو که یک نظام کمونیستی است در 50 مسجد در ماه مبارک رمضان جلسات ختم قرآن و نماز تراویح برگزار کرده اند، همه اینها موارد بسیار خوبی هستند، اما همین آمریکایی‏ها و اروپایی‏هایی که ادعای دموکراسی دارند، چرا حرف فلسطینیانی که بیش از 50 سال است تحت اشغال و زیر ظلم و اجحاف قرار دارند، را نمی شنوند و از اسرائیل حمایت یکجانبه می کنند؟ چرا به حرف ملت افغان توجه نمی کنند و کشور آنان را اشغال نموده اند؟ در خاورمیانه و کشورهایی مانند تونس و مصر و سوریه و بحرین و لیبی و… به خواسته های ملت توجه نشد و حکام جواب خواسته ملت را با زور و قدرت دادند، لذا نتیجه این شد که با مشکلات مواجه شدند و ملتها علیه آنان قیام کردند. تمام حملات انتحاری و غیره در اثر این است که به حرف و خواسته مظلوم توجهی صورت نمی گیرد.
مولانا عبدالحمید در ادامه تاکید کرد: پیش‏‏بینی بنده این است که استبداد و دیکتاتوریت در خاورمیانه تمام خواهد شد، و این نکته را هم تاکید می کنم که تا زمانی که استبداد و دیکتاتوریت از جهان برچیده نشود، اگر هزاران بن لادن را هم بکشند، این جریانات خاتمه پیدا نخواهند کرد؛ خشونت و حملات انتحاری و تروریستی زمانی پایان می یابند که دیکتاتورها و متکبران از تکبر خودشان باز بیایند و حرف مظلوم را بشنوند. این حکامی که امروز با ملتهای خودشان درگیر شده اند و آنها را در خیابانها قتل عام می کنند، باید با ملت خودشان کنار بیایند و حرف آنان را گوش کنند، آن زمان است که خشونت و خشونت طلبی پایان می‏پذیرد؛ اگر رؤسای جمهور تونس و مصر حرف ملت خودشان را گوش می کردند با این رسوایی مواجه نمی شدند، و اگر رؤسای لیبی و یمن و سوریه حرف ملت را گوش می کردند با مشکلات مواجه نمی شدند.
ایشان در ادامه ضمن حمایت از وجود فضای انتقاد صادق و سازنده، و نکوهش تهمت و دروغ‏پردازی در جامعه خاطرنشان کرد: نباید جلوی انتقاد سازنده گرفته شود، اگر جلوی انتقاد گرفته شود، انفجار به وجود می‏آید. بنده بدون اینکه فرد خاصی را مدنظر داشته باشم، همه را مخاطب قرار می دهم و می گویم که بگذارید انتقاد خوب و سازنده در جامعه صورت گیرد، زیرا تنها چیزی که تا حدودی استبداد را کاهش می دهد، فضای انتقاد است، اگر جلوی انتقاد گرفته شود، فضای استبداد به وجود می آید که این فضا برای هر مملکتی خطرناک است.

مولانا عبدالحمید در بخش پایانی سخنان خود به ایام وفات حضرت فاطمه رضی الله عنها اشاره کرد و در توصیف این بانوی بزرگوار اسلام گفت: حضرت فاطمه رضی الله عنها از بانوان بزرگ اسلام است و بنا به فرموده آنحضرت صلی الله علیه وسلم، ایشان سیده زنان بهشت هستند. حضرت فاطمه زهرا رضی الله عنها  و دیگر دختران و همسران پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم بهترین نمونه و الگو برای زنان می باشند که زنان جامعه ما باید از آنها الگو بگیرند و سیرت آنها، که همان اخلاص و بندگی پروردگار متعال است، را در زندگی و در وجود خودشان پیاده نمایند.