مختصری از زندگینامه علامه ندوی

علامه ندوی از دیدگاه علمای معاصر
در طول تاریخ، دانشمندان و شخصیتهای علمی – اجتماعی زیادی زندگی نموده‌اند که از سوی علمای غیر معاصر خویش، مورد ستایش قرار گرفته‌اند، ولی تعداد آن دسته از علماء که مورد ستایش علمای هم عصرخود قرار گرفته باشند، بسیار اندک است، زیرا حجاب معاصرت همواره سد آهنینی بوده که بین افراد و معاصرانش حائل گشته و مانع از بیان صفات پسندیده شخصیتها شده است. مقولۀ معروفی است که می‌گوید: «معاصرت اصل و ریشۀ تنفر و دوری افراد از یکدیگر است» (المعاصرة اصل المنافرة) اما با این حال علمایی هستند که مورد ستایش دانشمندان عصر خویش قرار گرفته‌اند، استاد ندوی یکی از آن دانشمندان معدودی است که علمای معاصر وی لب به ستایش او گشوده و حتی کتابهای مستقلی در وصف استاد نگاشته‌اند، در اینجا به ذکر چند نمونه از اظهار نظرهایی که در مورد خصوصیات علمی، اجتماعی و سیاسی استاد ندوی به رشتۀ تحریر در آمده است اشاره می‌شود:
1- عالم جلیل القدر شیخ محمد بهجة البیطار استاد تفسیر در دانشگاه دمشق و عضو بر جستۀ «مجمع علمی» بعد از مطالعۀ کتاب «مذکرات» استاد ندوی نقطه نظرات خود را در مورد استاد ندوی اینگونه ابراز می‌دارد:
هرگز بیاد ندارم که شما را در قلبم یا در جمعی یاد نمایم و از علم فراوان و ادبیات توانا و گفتار شیوا و پر محتوای شما ذکری بمیان نیاورم.
پاک است خدائی که شما را قدرت کتابت به زبان عربی سلیس که هیچگونه شائبۀ عجمیت در آن دیده نمی‌شود، عنایت فرمود و حمد و سپاس برای او که شما را به تألیف کتابهای بسیار نفیس و ارائه راه حل‌هایی که برای این امت نافع‌تر و افضل است اختصاص داده است.
2- دانشمند مبارز شیخ محمد محمود صواف، رئیس جمعیّت «الاخوة الاسلامیة» در عراق می‌نویسد:
برادر بزرگوار و محترم، علامه سید ابوالحسن علی حسنی ندوی، بسیار مشتاق هستم که نزد شما باشم و از سر چشمۀ فیوض و علوم و معارفی که خدا به شما ارزانی بخشیده بهره‌‌مند گردم…
همانا گردانندگان مجله «الاخوة» و همچنین جوانان بی‌صبرانه منتظر راهنمائی‌ها و شنیدن طنین صدای شما در نصرت به اسلام ومسلمین هستند، خداوند شما را توفیق و برکت عطا فرماید و برای پیشبرد دعوت خویش حفظ کنند…
3- شیخ محمد سرور الصبان، نویسنده شاعر و دبیرکل سابق سازمان «رابطة العالم الاسلامی» می‌نویسد:
حضرت استاد و دعوتگر بزرگ اسلامی، خداوند شما را در راه ادای رسالت بزرگ انسانی و نشر مبادی اسلام و تحقق بخشیدن به اهداف و نمونه‌های عالی آن موفق بگرداند، و مجاهدان راه خود و پویندگان راه سعادت بشر، امثال شما را زیاد بگرداند، همانا دیدار شما از این دیار مقدس، آثار خوبی در قلوب مسلمین بجای گذاشت و من امیدوارم که در آینده دیدارهای بیشتری داشته باشید.
4- مجاهد نستوه استاد سعید رمضان «مدیر مجله معروف المسلمون» می‌نویسد:
استاد گرانمایه شما همواره در قلب من جای دارید، از خداوند می‌خواهم که مرا از زمرۀ کسانی قرار بدهد که بخاطر خدا به تو عشق می‌ورزند. از او می‌خواهم که در روزی که سایه‌ای جز سایه عرش خداوندی وجود ندارد مرا در گروه محبان شما قرار بدهد.
5- دکتر احمد شرباصی استاد دانشگاه ازهر در بارۀ استاد می‌نویسد:
ابوالحسن ندوی دانشمند مؤمن و دعوتگر مخلص است که در میدان حفظ توحید و سنت و دوری از بدعت و دعوت به سوی خداوند و جهاد در راه او از دیگران ممتاز است. استاد هرگز در برابر مظاهر فریبندۀ دنیا سر فرود نیاورده است، ساده زیستن و قناعت را پیشه نموده و از تکلف و مجامله دوری گزیده است، به ثروت و مقام این دنیا ارزشی قائل نیست، مقاومت و پایداری او در عرصه پیکار در راه عقیده ضرب المثل قرار گرفته است و اخلاص عمیق وی رمز پیروزی او در میدان‌هایی است که دیگران شکست می‌خورند.
6- نویسنده بزرگ اسلامی مصر، استاد انورجندی در کتاب خود بنام «العلامة ابوالحسن الندوی فی مرأة کتاباته و محاضراته»، در وصف استاد ندوی می‌نویسد:
علامه ابوالحسن ندوی یکی از بزرگترین ثمره‌های ندوة العلماء و از برجسته ترین شخصیتهای آن در این عصر است، از سالهای متمادی است که ایشان در زمینه‌های مختلف اندیشه و جهان‌بینی اسلامی و حل مشکلات و رفع شبهات آن سرگرم عمل است، او همواره به زبان عربی فصیح حقایق را بر فراز منبرهای مکه، مدینه، قاهره، دمشق، لبنان و بغداد طی سفرهایی که به منظور دعوت در راه خدا انجام داده، اعلام نموده است.
او هم اینک سمتهای مهمی در جهان اسلام دارد. کتابهای او که در زمینه‌های مختلف نوشته شده دربین جوانان مسلمان بویژه مردم عرب زبان منتشر گردیده و خوانندگان زیادی دارد و از روزی که جهان اسلام با نام او آشنا شده تا امروز هرجا که می‌رود، در هر کشوری عربی، اسلامی کلمۀ حق را صراحتاً اعلام می‌دارد. نمونه‌هایی از این رُک گویی‌ها در مقالات و سخنانی تحت عناوین زیر مشاهده می‌شود: « اسمعی یا مصر» « بشنو ای ایران» بشنو ای سوریه، بشنو ای گل صحراء (کویت)، ای عرب صراحتاً از من بشنوید.
7- ادیب بزرگ عرب شیخ علی طنطاوی، در مقدمه کتاب «فی مسیرة الحیاة» اثر استاد ندوی می نویسد:
«فی مسیرة الحیاة» کتاب ارزشمندی است از یک دعوتگر بزرگ به سوی خدا و معروف‌ترین نویسندگان عصر حاضر، اینجانب هیچگاه قیادت و رهبری دعوت اسلامی را به عهده نداشته‌ام ،اما از زمانی که در مصر به سال 1347هـ ق مشغول تحصیل بودم، همگام با آن در حرکتم، و مردانی از بزرگان دعوتگر به خدا و از اکابر آنان را می‌شناسم، آنگونه که ابوالحسن را می‌شناسم…
او را بارها از نزدیک در مکه، مدینه، دمشق و هند ملاقات کرده‌ام وی را در هر حال پایدار و استوار بر حق یافتم، او برای خدا عمل می‌کند، متواضع و زاهد است، زهد حقیقی، نه زهد جاهلانی که پشت دیوار زندگی، بسر می‌برند و نمی‌دانند که دنیا چیست و نمی‌فهمند که در جهان چه می‌گذرد بلکه زهد عالمی که به دنیا و اهل آن آگاهی دارد و شرق و غرب را دیده است.
8- استاد شهید، سید قطب، نویسنده بزرگ مصری، در مقدمۀ کتاب استاد ندوی «قصص النبیین جلد سوم» می‌نویسد:
نویسنده این کتاب (سید ابوالحسن الندوی) را می‌شناسم، با شخصیت و قلم او آشنا هستم، گواهی می‌دهم که قلب تپنده او قلب یک مؤمن و عقل و تفکر وی تفکر یک مسلمان کامل است، وی همواره با اسلام زندگی می‌کند و زندگی خود را وقف خدمت به آن نموده است و از بینش صحیح اسلامی و شناخت کامل اسلام برخوردار است.
این یک گواهی است که من بخاطر خدا ادای شهادت می‌نمایم، من کتب بسیاری را که برای کودکان ونوجوانان نوشته شده مطالعه کرده‌ام و خود نیز در تهیه وتألیف مجموعه‌ای از داستانهای دینی نشأت گرفته از قرآن، در مصر شرکت داشته‌ام اما بحق گواهی می‌دهم که کار سید ابوالحسن بسیار کامل‌تر و برتر ازهمه است.
9- دانشمند معروف، دکتر محمد یوسف موسی نیز در مقدمۀ خود بر کتاب معروف استاد «حدود خسارت جهان و انحطاط مسلمین» می‌نویسد:
«خدا گواه است که من در میان کتابهایی که در گذشتۀ دور و نزدیک خوانده‌ام، کتابی بیاد ندارم که درسطح این کتاب، حقایق ارزشمندی را در بر داشته باشد، دردها و درمانها را برای ما بازگو کند و نویسنده‌ای را سراغ ندارم که همانند مؤلف این کتاب، با روح اسلام آشنا باشد و به آن جذب شود و در تبلیغ آن از چنین اخلاصی برخوردار باشد و همۀ تلاش‌های خود را در این راه بکار گیرد».
10- دانشمند و نویسندۀ معروف، استاد و رئیس دانشکده شریعت اسلامی دانشگاه قطر، دکتر یوسف قرضاوی می‌نویسد:
استاد محترم و دعوتگر بزرگ اسلامی سید ابوالحسن ندوی، از زمانی که شما را می‌شناسم جنابعالی همواره در راه دعوت به اسلام و اعلای کلمة الله، با زبان و قلم، در اکناف جهان اسلام مشغول بوده و هستید، در کنفرانسها، مجامع علمی، جنبشها و مؤسسات اسلامی، حضور فعال داشته و مردم را از افکار و رهنمودهای خویش بهره‌مند ساخته‌اید.
نخستین باری که به هنگام تحصیل، در دانشگاه ازهر سعادت دیدار شما نصیبم گشت، با اولین نظر، آثار و علائم یک عالم عامل و معلم ربانی را در  وجود حضرتعالی مشاهده نمودم، بنده و جمله کسانی که با افکار و اندیشه‌های شما آشنا هستند، به فضائل و نعمتهایی که خداوند به شما ارزانی بخشیده اعتراف داریم، نعمتهایی که در قالب روشنی اندیشه، بیان شیوا، تلاش و پیکار خستگی ناپذیر در راه دعوت، سعه صدر، صداقت و اعتدال مجسم و نمایان می‌باشند، به طوری که در تمام محافل اسلامی کلام شما فراوان و خوانندگان کتابهای شما بی شمارند و در جهان اسلام به عنوان یک شخصیت بزرگ اسلامی مطرح هستید تا جائیکه همه گروههای اسلامی، علی‌رغم اختلاف مذهب و طرز تفکر، در ستایش شما متفق القول هستند حتی آنان که با شما اختلاف نظر دارند نیز، چاره‌ای جز قدر دانی و ستایش و اعتراف به فضل و برتری شما ندارند و این از بزرگترین موهبت‌های خداوند است.
11- شیخ عبدالعزیز بن باز، مفتی بزرگ عربستان و رئیس مراکز تحقیقات علمی، افتاء، دعوت و ارشاد، سرزمین حجاز می‌نویسد:
واقعیت این است که من معتقدم، هر چند در بیان وصف شما قلم فرسایی کنم باز هم وظیفۀ خود را در حق شما ادا نکرده‌ام، لیکن آنچه می‌گویم از باب اعتماد، برادری و دوری از تلکف است…
12- شیخ عبدالفتاح ابوغده، محدث بزرگ و استاد دانشگاه امام محمد بن سعود، ریاض می‌نویسد:
ستایش خدایی را که شما را از میان امت اسلامی برگزید و به نعمتهای فراوان مفتخر گردانید و در وجود شما صفحات درخشانی از تاریخ علمی جاودان اسلام و نمونه بارزی از علمای ربانی گذشته را مجسم ساخت.
شما در هر موضوعی که قلم فرسایی کنید، قلم شما شفا می‌بخشد و بذر عشق به نکوئی و فضایل و عشق به دین و مذهب را در قلوب غرس می‌نماید.
به هر حال من از وصف شما عاجز و قلمم ناتوان است.
13- شیخ محمد غزالی نویسندۀ معروف معاصر و استاد دانشگاه ام القرای مکه می‌نویسد:
خداوند در مجاهدت‌ها و تلاش‌های شما برکت نهد و در ثمره و نتیجه آن بیافزاید، بیش از ربع قرن است که شما همواره در خاور عربی به سیاحت می‌پردازید و از احوال فرزندان اسلام در آنجا مطلع می‌گردید، خداوند شما را  برای این امت حفظ کند.
والسلام