عقیده

توحید و مراتب چهارگانهٔ آن

اساس عبودیت و بندگی بر تصحیح عقیده و ایمان استوار است. کسی که در عقیده‌اش خلل وارد شود یا ایمانش دستخوش فساد گردد، هیچ عمل و عبادتی از او پذیرفته نمی‌شود. اما کسی که عقیده‌اش صحیح و ایمانش درست باشد، عمل اندک او بسیار تلقّی می‌شود. ازاین‌رو، بر هر انسانی لازم است که برای تصحیح عقیده و ایمانش از هیچ کوششی دریغ نورزد و تحصیل ایمان و تصحیح عقیده را هدف نهایی زندگی خود قرار دهد و از این مهم به هیچ قیمتی کوتاه نیاید و در این راستا لحظه‌ای تأخیر نکند.

مراتب چهارگانۀ توحید از دیدگاه امام شاه‌ولی‌الله دهلوی رحمه‌الله
۱ـ واجب‌الوجود، فقط ذات الله است و هیچ موجود دیگری واجب‌الوجود نیست؛
۲ـ آفریننده عرش و آسمان‌ها و زمین و تمام موجودات عالم هستی، فقط الله است؛
کتاب‌های آسمانی در مورد این دو مرتبه توحید، زیاد بحث نکرده‌اند و مشرکان عرب و یهود و نصارا نیز در این‌باره اختلافی نداشتند؛ بلکه قرآن مجید تصریح می‌کند که نزد آنان این دو مرتبه توحید از مسلّمات بودند.
۳ـ هر آنچه در آسمان‌ها و زمین است تدبیر و فرمانروایی آن، فقط به دست «الله» است؛
۴ـ به‌جز «الله» هیچ‌کس شایسته و مستحقّ عبادت نیست.
مرتبه سوّم و چهارم لازم و ملزوم یکدیگراند. قرآن مجید در این دو مورد، مفصّل بحث می‌کند و به شبهات و ایردات کفّار قاطعانه پاسخ می‌گوید و آنها را ردّ می‌کند.

از این امر، این حقیقت روشن می‌شود که شرک فقط در این منحصر نیست که انسان احدی را با خدا همتا و برابر قرار دهد؛ بلکه حقیقت شرک، این است‌ که انسان هر کاری را که شعار عبودیت و بندگی است و خداوند آن را به ‌ذات خود اختصاص داده است، برای کس دیگری انجام دهد؛ مانند این‌که برای غیرِ خدا سجده نماید، یا نذر و ذبح برای غیر ‌الله بکند، یا هنگام مشکلات از ‌غیر خدا استغاثه کند، یا اعتقاد داشتن به این‌که جز خدا کسی دیگر هر کجا حاضر و ناظر است و قدرت تصرّف دارد. اینها اموری هستند که موجب شرک می‌گردند.
در این خصوص، هیچ ‌فرقی میان انبیا و اولیا و جن‌ها و شیاطین و دیو و پری‌ها وجود ندارد. پس هرکسی با آنها چنین سلوک و رفتاری بکند مشرک می‌شود. به‌همین دلیل، خداوند متعال، یهود و نصارا را که درباره علما و راهبان خود، مرتکب غلوّ شده بودند مانند مشرکان نکوهش کرده و آنان را واجد اوصاف مشرکان و بت‌پرستان دانسته است، و همان‌طور که بر مشرکان منحرف و گمراه، اظهار خشم نموده، یهود و نصارا را نیز مورد خشم و غضب قرار داده است؛ چنان‌که می‌فرماید: «إتّخذوا أحبارهم و رهبانهم أرباباً من دون الله و المسیح ابن مریم و ما أمروا إلّا لیعبدوا إلهاً واحداً لا إله إلا هو سبحانه عمّا یشرکون»[توبه: ۳۱]؛ کشیشان و دیرنشینان خود را به جای خداوند، به خدایی گرفته‌اند، و [نیز] مسیح بن مریم را [به خدایی گرفته‌اند]؛ حال آنکه فرمان نیافته‌اند مگر آنکه معبود یگانه را بندگی کنند. معبود [راستینی] جز او نیست. او از آنچه شرک می‌آورند، [بس] پاک [و منزّه] است.


📚 اقتباس از کتاب «آیین زندگی در پرتو کتاب و سنّت»، ص ۸۱ ـ ۸۴/ تألیف علامه سید ابوالحسن ندوی رحمه‌الله/ ترجمه: مفتی محمدقاسم قاسمی]

sunnionline

Recent Posts

با اصلاح قلب و تقویت محبت الهی، مشکلات زندگی برای انسان آسان می‌شوند

مولانا عبدالغنی بدری در مراسم نماز جمعه زاهدان (۲۹ آبان ۱۴۰۵)، با تأکید بر «نقش…

23 ساعت ago

میانمار در «نسل‌کشی مسلمانان روهینگیا» مجرم شناخته شد

 دیوان بین‌المللی دادگستری روز پنجشنبه (۲۸ آبان‌ ۱۴۰۵) در حکمی تاریخی اعلام کرد که دولت…

23 ساعت ago

بکارگیری نیروهای بومی از خواسته‌های مشترک تمام اقوام و مذاهب است

شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید، امروز ۲۹ آبان ۱۴۰۵، در مراسم نماز جمعه چابهار، با اشاره به…

2 روز ago

همایش تجلیل از دانش‌آموختگان مدارس دینی شهرستان قصرقند برگزار شد

همایش تجلیل از دانش‌آموختگان مدارس دینی شهرستان قصرقند، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، با حضور جمعی…

3 روز ago

تولید «سلاح هسته‌ای» به صلاح کشور و ملت ایران نیست؛ اما برخورداری از «فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز» حق ملت است

شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید، یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ در جمع مردم ایرانشهر، با اشاره به مواضع…

6 روز ago

مولانا نذرالرحمن، امیر جماعت دعوت‌وتبلیغ در پاکستان درگذشت

مولانا نذرالرحمن، از امیران جماعت دعوت‌وتبلیغ پاکستان و از چهره‌های برجسته عرصۀ دعوت در این…

6 روز ago