«گُلباگ»؛ قیمتِ بُرزی په بالاد نهنت (3)

بادشاهیا یک گونڈ ؤ پَٹَکّیں زهگے هستت، آ دگه براتی برز ؤ وش‌رنگ اِتنت، یکبرے پتا آئی گوں ناپسندی ؤ کم‌زانگیِ چمّا چارت.
زهگ چه وتی هوشمندی ؤ زرنگیا سرپد بوت ؤ گوشتی: او منی پت! «کوتاه خردمند به که نادان بلند، نه هر چه به قامت مهتر به قیمت بهتر»؛ پٹکّیں عقل‌مند چه نازانتیں بُرزبالادا گهتر اِنت. په بالادِ برزیا، مردمِ کیمت برز نروت.
«الشاةُ نظیفةٌ و الفیلُ جیفةٌ»
پَس، گوں لاگریا پاک اِنت، بلے مزن لاشیں پیلِ ناپاک اِنت.
«اقلُّ جبالِ الارضِ طورٌ و اِنّهُ /*/ لاَعظَمُ عندَ اللهِ قدراً وَ منزلا»
زمین سرا گونڈتریں کوه، «طور» اِنت، بلے اللهِ کرّا ارزشی چه تمام کوهاں گیشتر اِنت.
آن شنیدی که لاغری دانا /*/ گفت باری به ابلهی فربه
اسب تازی و گر ضعیف بود /*/ همچنان از طویله خر به
تو اشکتگ که یکبرے لاگریں زانتکاریا، نازانتے گوشت: تازی اپس اگه نزور هں ببیت، چه واڑے هرا گهتر اِنت.
پتا کَندت ؤ وزیراں پسند کرت ؤ برات چه دلا رنج اِتنت.
تا مرد سخن نگفته باشد /*/ عیب و هنرش نهفته باشد
هر پیسه گمان مبر نهالی /*/ باشد که پلنگ خفته باشد
تا وهدے که مردا گپ نجتگ، عیب ؤ هنری چیر اِنت.
هیال مکن هر جنگلے هالیگ اِنت، بلکیں شیرے وپتگ.

سهیگ بوتاں که هما روچاں بادشاها گوں زوراکیں دژمنے ڈیکّ وارت، وهدیکه دوئیں لشکر دیم په دیم بوتنت، اولی کسے میدانا دَوری کرت، هما پَٹکّیں پُسّگ اَت. گوشتی:
آن نه من باشم که روز جنگ بینی پشت من /*/ آن منم گرد در میان خاک و خون بینی سری
کانکه جنگ آرد به خون خویش بازی می‌کند /*/ روز میدان و آن که بگریزد به خون لشکری
من آ نهاں که جنگِ روچا تو منی پشتا گندئے، اگه سرے دیستت که هاک ؤ هونِ میانا کپتگ، من همایاں، آ که جَنگا چِست کنت، گوں وتی هونا لیب کنت، بلے آئی که چه جنگا تچیت گوں لشکرے هونا لیب کنت.

اِے گپّی کرت ؤ دژمنِ لشکرا مانی دات ؤ چنت جَنگی‌مردی زمینا دور دات، وهدے که پتِ گورا یهت زمینی چُکّ‌اِت ؤ گوشتی:
ای که شخص منت حقیر نمود /*/ تا درشتی هنر نپنداری
اسب لاغر میان به کار آید /*/ روز میدان نه گاو پرواری
تو که منا کم زانت، بزاں که پزّوری هنرے نهنت، جنگِ روچا لاگریں اپس درد وارت، نه پزّوریں گرک.

یهتگ که دژمنِ لشکر باز اَت ؤ اِے کم اِتنت، لوٹتش بجهنت، بادشاهِ پٹکّیں زهگا کوکّار کرت: او مردیناں! جهد کنِت یا که جنینانی پچاں گورا کنِت.
اِے گپا آیانی لشکر دلیر کرت ؤ یکبرے حمله ؤ اُرُش اِش برت. هما روچ دژمن اِش پروش دات. گڑا بادشاها وتی پٹَکّیں پُسّگِ سر ؤ‌چم چکّ اِتنت ؤ وتی کرا نندینت ؤ هر روچ گیشتر آئیِ هیالی گور اَت تا اِشی که آئی‌یے وتی ولیعهد کرت.
براتاں بد برت ؤ آئیِ ورگانی تها زهرش رِهت، گهارا چه کوٹیِ تها دیست ؤ دریگی پاچ کرت. پسّگا زانت ؤ دستی چه ورگا کشّت ؤ گوشتی: محال اِنت که زانتکار بمرنت ؤ نازانت آیانی جاها بگرنت.
کس نیاید به زیر سایه بوم /*/ ور همای از جهان شود معدوم
هچکس شومّیں بومِّ ساهگِ چیرا نیئیت، بلّی که هماءِ مُرگ چه جهانا بے‌پد ببیت.

اِے هالش پتا رسینت. براتی لوٹائینت اَنت ؤ شرّیں گوش‌تابے داتنت، رندا په هر براتے یک بهرگے تعیین کرت تا که جنگ ؤ فتنه گار ببیت، گوشتگش: ده درویش یک گلیم ؤ نپادے چیرا جاه گرنت، بلے دو بادشاه یک ملکے جاه نبنت.
نیم نانی گر خورد مرد خدا /*/ بذل درویشان کند نیمی دگر
ملک اقلیمی بگیرد پادشاه /*/ همچنان در بند اقلیمی دگر
نیک‌مرد اگه یک کپّے نان بوارت، دگه کپے ئا درویشی دات،‌ اگه بادشاه یک ملکے بگریت، انگتا دگه ملکے پدا اِنت.

✍?رجانکار: شاکر رئیسی
?سرچمگ: گلستان سعدی،سومی حکایت.