انسان و ایدگہ مخلوقات

شیرےءَ چکّے نصیحت کرت کہ اے فرزند من
زندگانیءِ امیت وہست ئے مرگ و زندِ من
***
من مِران آخر کہ بلکہ پشت کپ ئے تو رندِ من
از بلا اندیش و گوش کن تو زمن این پندِ من

***
ہست چہ حیواناں بلاہے نامے انسان اِنت گوشیت
اے جہامءَ وارت و نوشیت کلّیں ساہ داراں کشیت
***
تو اگہ ڈکّ لکّت ئے پہریز و جندءَ در ببر
چوستانی پہ سہو و سادگی دوکہ مور
***
کس چِشی مکران نہ بچّیت زندگانیءَ تا سر
پشت نگچیت ہچ ودارے ماں زمینءَ ریم و جر
***
گچّلیں کوہاں لُڑینیت کنت زمینءَ چیر وسر
لنجمین دریائی گون انت اے جہانءِ خشک و تر
***
گٹ چہ دریایءَ نہ بیت انچو کہ مرغءَ بال کنت
ہر چیز پہ دیمءِ ذلیل انت دژمنان بدحال کنت
***
نوں پہ شوھازءَ دراہت اے شیرزادگ ترس و لرز
من بگنداں باریں چون انت قد و بالادی چہ طرز
***
گردگءَ دیسے خرے لگّت بہ فکرءَ ماں دلءَ
بلکہ �آآفت ہمیش انت نامے انسان انت بلا
***
دا ت سلام و جستے کت انسان توئے اَے نامور؟
گپت علیک و گوشتے اَے شیر! اے من اول بیچارہ خر
***
گوشتے سردار وحشیانی تو چِشی عبرت بِگر
کس مَہرّیں وت پہازے ہستے ہر چیزءِ خبر
***
مئے سرازورانت و مارا نیست اشی دیما زبر
جُلّ کنت و بارلڈیت بارت اِں ماں ملکے دگر
***
شیر چِدا بوتیں روانگ پر گہ دشت و درے
گرد و گولایت برستیں زید و سبزیں کاچرے
***
گردگایت دیستے گوکے گوشتے آ آفت ایش انت
بیم و بیہاری پہ جنگءَ بُرّ و گاڑے انچوش انت
***
دات سلام و عرض ے کت کہ گر توئے انسان بکش
من سلامی ءُن تئی دیما مارا ناحقءَ مکش
***
دات جواب گوکءَ اے شیر مارا اِے گوک گُشنت
مئے سرا زورانت و گاہے وش و گاہے ناوش انت
***
دار بندانت گردنءَ مئے پروتءَ ملک کِش انت
چیلکے بندانت بہ گُٹِّں و ہوشگ و جوہاں مُشنت
***
سیر بنت وہدے چہ کارءَ نوں پدا مارا کُشنت
دور دنت پوستاں گوں ہڈءَ گوشت و پیگاں نوش کنت
***
ہنچشیں اے ظالمے کہ گوں ماہر و ہد چوش کنت
طاقتی زورانت جہانءَ کئے پہ زور خاموشِ کنت
***
زرتے بیمے نوں چِدا چے قصہِ گوک و خرءَ
راہے گپت و شت چِدا پہ پٹ و لوٹءِ خاطرءَ
***
گشت پہ شوھازءِ کہ دیستئے ناگہاں یک اُشترے
گوشتے نوں انسان ہمیش انت، چے درہیناں مسترے
***
دات سلام و جستے کت انسان توئے اے سکّہ دار؟
آتکگوں تئی گندگاں تو یک دمے مارا بچار
***
پسّہ گردینت اُشترءَ انسان نہ اوں من اُشتر اوں
من اِشانی مِلک و مال اوں منزلانی باربراوں
***
گاہگاہے بارءُں لڈّنت گاہے پشت ءُن بنت سوار
لٹ دیان انت ءُں چہ پشتءَ گاہے پونزُن دنت مہار
***
آفتے انچیں کہ کسّءَ نیست اِشی دیمءَ وسے
ہم چِشی مکاریاں چو پشت نکپتءَ ہچ کسے
***
پٹّ و لوٹءَ ات کہ دیستے مردمے کنت کُنٹے تَل
گندگا داتے سلام و چہ وتا بوتیں فشل
***
دیست و حیران بوت کہ چے کنت چم و دیدءَ اے نزور
ظالمیں کنٹاں برّیت نئے پہ واک و نئے پہ زور
***
جستے کت انسان توئے اے پر دلیریں حیلہ گر؟
گوشتے ہاں! انسان من ءُن اے وحشیانی زور ور
***
تو منی مہمان ئے مرچی یک دمے دیما پتّر
بیا بگوز لوگءَ کہ ہست ہر چیز کہ تو لوٹئے بور
***
کرتتے رِپکے عجبییں نیستت حیوانءَ خبر
بستتے ’’زندہ گِر‘‘ے کہ ظاہرا چو لوگ ودر
***
تا شکار کنت رستر و درنگانِ جانور
شیر بگوستیں لوگ سر پت کپتیں بدامِ زندہگر
***
نونِ گوشت ایش انت کمال مئے باوراِت ہستنت اگر
سیرّ و زورجن تا کہ مرگءِ ساہتءَ بے ورد ور
***
قصہ و نقدیں بیانے فہم دارئے گوش بگر
فہمگ و فہمینگءَ حقانیءَ گوشت اَنت مختصر

مولانا عبدالحق حقانیؒ

راستین راه