اسلام دین «رحمت»، «عدالت» و «اعتدال» هستند

شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحميد در مراسم نماز جمعه زاهدان (۴ مهرماه ۱۴۰۴)، از اسلام به عنوان «دین رحمت» و «دین عدالت و اعتدال» یاد کردند و نسبت به پیامدهای هرگونه «افراط و تفریط» در دین هشدار دادند.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسلانی دفتر امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان، شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید ضمن تلاوت آیۀ «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» [نحل: 90] اظهار داشتند: الله تعالی دین اسلام را دین متوسط قرار داده است؛ همۀ ادیان سماوی در وقت‌شان در مسیر میانه بودند و در آنها افراط و تفریط نبوده است. البته در بعضی از ادیان گذشته برای اصلاح مردم و تنبیه متجاوزان و تربیت ملت‌ها بعضی از احکام سخت وضع شده است و الله تعالی خواسته افراط و تفریط و زیاده‌روی‌های مردم را اصلاح کند و آنها را به سوی عدالت و مسیر درست بیاورد.
ایشان در ادامه ابراز داشتند: الله تعالی اسلام را که آخرین دین است و بعد از آن شریعت دیگری نمی‌آید، از اول تا آخر بر مسیر عدالت قرار داده است. با توجه به اینکه شریعت اسلام تا قیامت می‌ماند و ناسخی ندارد لذا تمام احکام آن که در آخرین روزهای حیات آن‌حضرت به ما رسیده است در مسیر عدالت و اعتدال هستند؛ در آنها نه افراط است و نه تفریط.

تمام دستورات قرآن از «انصاف و میانه‌روی» سرچشمه گرفته است
خطیب جمعۀ زاهدان گفتند: آیات قرآن آموزنده و دلنواز و برابر با فطرت درست و پر از حکمت هستند. وقتی آیات قرآن بر کسانی که قبل از قرآن به آنها کتاب داده شده بود تلاوت می‌شود، آنها زیبایی کلمات و تعابیر و پیام‌های حکیمانۀ قرآن را می‌شنوند و به سجده می‌افتند.
ایشان ادامه دادند: معانی قرآن و احکام و دستورات آن، همه از انصاف و میانه‌روی و راه درست سرچشمه گرفته‌اند. اهل کتاب که قبلا کتاب آسمانی و شریعت داشتند و با احکام و دین آشنا بودند، این راه را خوب تشخیص می‌دادند و با شنیدن قرآن نمی‌توانستند خود را کنترل کنند و به رکوع و سجده می‌افتادند و گریه می‌کردند. تعالیم و راهنمایی‌های قرآن چقدر زیبا و آموزنده هستند.

«افراط‌گرایی» سبب نفرت از دین می‌شود
شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید در ادامه خاطرنشان کردند: جای افسوس است که امروز دین‌هراسی در دنیا زیاد شده و مخالفان و دشمنان دین، مردم را از قرآن و دین می‌ترسانند و در دینداران و سیاستمداران افراط آوردند تا بتوانند مردم را نسبت به دین متنفر کنند. افراط‌گرایی نه‌تنها در اسلام جایی ندارد، بلکه سبب نفرت از دین می‌شود و هرچه مایه نفرت از دین شود، محکوم است؛ حتی اگر یک مسلمان آن را انجام بدهد. نباید کسی مردم را از دین متنفر کند.
ایشان افزودند: باید حقیقت دین همان‌طور که هست بیان شود. آنچه قرآن و حضرت رسول می‌گوید همان درست است، نه آنچه ما می‌گوییم. ما ممکن است زیاد و یا کم بگوییم، ولی آنچه الله تعالی و رسول‌الله فرموده در مسیر عدالت و راه میانه و مطابق با مسیر فطرت و عقل سلیم است. متاسفانه عده‌ای از مسلمانان با تفسیر و تشریح خود از دین، سبب دین‌هراسی و دین‌گریزی شده‌اند.

«سوءاستفاده از دین» گناهی نابخشودنی است
مولانا عبدالحمید اخاطرنشان کردند: عده‌ای از نام دین سوءاستفاده کردند؛ به نام دین نان ‌خوردند، قدرت گرفتند و حکومت کردند؛ این در نزد خدا سنگین‌ترین جرم و گناهی نابخشودنی است.
ایشان گفتند: الله تعالی کسانی را که به نام دین جیب‌های خود را پر می‌کنند مثل منافقین، به سخت‌ترین عذاب گرفتار می‌کند، زیرا این افراد از راه دین به پست و مقام رسیدند، آدم کشتند، حق انسان‌ها را ضایع کردند، به دین ضربه زدند و خیانت کردند و مردم را از دین بیزار کردند. الله تعالی طرفداران دین را که مردم را نسبت به دین متنفر کنند، عذاب می‌دهد.
ایشان اظهار داشتند: امروز بسیاری از انسان‌های مغرض‌ با این تبلیغات که در دین اسلام قتل و ترور و بی‌رحمی است و انسانیت نیست، مردم را از دین فراری می‌دهند؛ این تبلیغات مغرضانه هستند. نباید دست آدم‌های مغرض‌ آتو داده شود. اسلام دین عدالت و دین رحم و گذشت و ازخودگذشتگی است.

دین اسلام آسان است؛ بر مردم آسان بگیرید و آنها را مأیوس نکنید
خطیب جمعه زاهدان ادامه دادند: رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم به امیران لشکر و عاملان جمع‌آوری زکات و والیان و کارگزاران خود می‌فرمود: به مردم مژدۀ بهشت و رحمت‌های الهی را بدهید و آنها را به مغفرت‌های خداوند بشارت بدهید که الله مهربان است، هرکس توبه کند و حقوق‌الله و حقوق خدا را رعایت کند، خدا او را می‌بخشد. مردم را از دربار وسیع پروردگار مأیوس نکنید و از دین فراری ندهید.
ایشان اظهار داشتند: دین اسلام همان‌طور که هست تبلیغ و تفسیر شوند. دین اسلام دینِ رحمت و مهربانی است و دستوراتش آسان هستند؛ لذا بر مردم آسان بگیرید و سخت نگیرید و دین را بر مردم سخت نکنید. امروز بسیاری با تندروی و کشتار بی‌رحمانه مردم را نسبت به دین متنفر کردند و بسیاری تفریط دارند و حرام را هم تأویل می‌کنند و می‌خواهند آن را جایز نشان بدهند. متأسفانه آدم‌های افراطی و تفریطی هر دو در میان مسلمانان جای دارند.

خداوند مسلمانان را به «عدالت» و «احسان» دستور داده و از «ظلم» و «تعدی به حقوق دیگران» منع کرده است
مولانا عبدالحمید گفتند: الله تعالی تک‌تک افراد امت و هر مسلمان را به عدل و انصاف دستور داده است. راه بزرگان و اولیای خدا راه عدالت بوده است. الله تعالی حتی فراتر از «عدالت» به «احسان» دستور می‌دهد و احسان این است که از حق خود گذشت کنید و بیشتر از حق، به مشتری و بدهکار بدهید و محبت خود را با مردم نشان بدهید.
ایشان ادامه دادند: احسان شیوه حضرت رسول صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم است. آن‌حضرت به جای عدالت، احسان را اختیار می‌کردند. این سیره و اخلاق رسول‌الله بوده که از حق خود صرف‌نظر می‌کرد؛ از منافقانی که برای او جادو کرده بودند، صرف‌نظر کرد و جادوگران را معرفی نکرد. در زندگی آن‌حضرت گذشت بوده. آنحضرت از کسی که به ایشان بدی می‌کرد، انتقام نمی‌گرفت. البته در حقوق خدا مسامحه نمی‌کرد و حق خدا را می‌گرفت. یک مرتبه خطاب به اسامةبن‌زید که در حق زنی به نام فاطمه سفارش کرد تا حد بر او اجرا نشود، فرمود: اگر فاطمه دختر پیامبر هم سرقت می‌کرد، من حد را بر او اجرا می‌کردم.
امام‌جمعه زاهدان افزودند: گاهی سارقان تمام سرمایۀ زندگی مردم را می‌برند؛ اگر حکم خدا اجرا بشود، سرقت و مفاسد از بین می‌روند و امنیت می‌آید. الآن در افغانستان که قبلا دزدهای کشورهای دیگر آنجا می‌رفتند چنان امنیت آمده که آنجا سرقت و گروگانگیری نیست و شب‌ها ماشین‌ها را بیرون از منزل می‌گذارند و داخل خانه نمی‌برند و احساس امنیت می‌کنند. الله تعالی از ظلم و تعدی به آبرو جان و مال و حقوق دیگران منع کرده است.

راهزنان، قاتلان و گروگان‌گیرها نباید مورد حمایت قرار گیرند
مولانا عبدالحمید در ادامه پدیدۀ زشت «گروگان‌گیری برای باج‌خواهی» را به شدت مورد نکوهش قرار دادند و گفتند: متاسفانه بعضی از انسان‌های ازخدابی‌خبر برای باج‌خواهی مردم را گروگان می‌برند؛ این ظلم بسیار بزرگی است. هر کس این افراد را جزو قوم و فامیل و فرزند خود بداند و حمایت کند، جزو جنایتکاران و ظالمان محسوب می‌شود.
ایشان در ادامه گفتند: الله تعالی خطاب به حضرت نوح علیه‌السلام که پسرش را «اهل» خود می‌نامید، فرمود: این فرزند ناخلف و ناصالح است و فرزند تو نیست. ای نوح، من تو را نصیحت می‌کنم که از جاهلان نباش. حضرت نوح از الله تعالی معذرت‌خواهی کرد و فرمود بارالها! اگر تو من را نبخشی من از ظالمان می‌شوم. لذا فرزند ناصالح نمی‌تواند فرزند صالح باشد. کسانی که مرتکب قتل و راهزنی و گروگان‌گیری و باج‌خواهی می‌شوند آبا و اجداد خود را بدنام می‌کنند. ریش‌سفیدان باید فکر کنند که راهزنان و قاتلان و گروگانگیرها خود را از حمایت فامیل برخوردار ندانند؛ همۀ مردم باید با گروگانگیری و قتل‌ها مخالفت کنند.

عذرخواهی رسمی و محکومیت مسئولان در خصوص جنایت جمعه خونین «اتفاق بزرگی» است / حق‌خواهی ادامه دارد تا عدالت و برابری برقرار شود
شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید در بخش دیگری از سخنان‌شان در مراسم نماز ‌جمعه زاهدان، با گرامی‌داشت شهدای هشتم مهر و تأکید بر اینکه عذرخواهی و محکومیت مسئولان پس از سه سال «اتفاقی بزرگ» است، گفتند خاطره مظلومیت شهدا همواره زنده خواهد ماند و مطالبه عدالت و رفع تبعیض‌ها همچنان ادامه دارد. ایشان همچنین خواستار رسیدگی به بحران‌های کشور، مبارزه با فقر و تبعیض و اتخاذ سیاست‌های عاقلانه برای مقابله با مشکلات شد.

گرامی‌داشت شهدای هشتم مهر
مولانا عبدالحمید خطبه‌های خود را با یادآوری حوادث هشتم مهر آغاز کردند و گفتند: «من باید در ابتدا گرامی بدارم خون شهدایی را که هشتم مهر در این مصلی و اطراف مصلی جام شهادت نوشیدند و مظلومانه هم شهید شدند. آن‌ها برای نماز آمده بودند و جانمازهایشان بر سر شانه‌هایشان بود.»
ایشان افزودند: «بعد از کشته‌شدن مظلومانه آن‌ها، ظلم اضافی این تهمت بود که این‌ها را «تجزیه‌طلب» و یا از «اعضای گروهک‌ها» خواندند. بعضی‌ها که این جنایت به دست‌شان انجام گرفته بود، می‌خواستند این تهمت‌ها را اضافه کنند تا خودشان تبرئه شوند.»
به گفتۀ امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان، حقیقت ماجرا سرانجام آشکار شد: «الحمدلله از اینجا تا تهران ماجرا برای همه روشن شد و برای آن‌هایی که گزارش‌های دروغ دریافت کرده بودند هم واضح شد که هم این افراد مظلومانه کشته شده‌اند و هم به آن‌ها تهمت زده شده است. تهمت، ظلمی اضافی برای فرار از این جرم بود، اما الحمدلله قضیه روشن شد و از بالاترین مسئولان تا مسئولان استانی همه اقرار کردند که ظلم صورت گرفته است.»

روند پیگیری‌ها، اعتراضات و عذرخواهی
مولانا عبدالحمید به پیگیری‌های سه‌ساله برای روشن‌شدن حقیقت و تحقق عدالت اشاره کردند و گفتند: «عده‌ای به دنبال حل این مسئله بودند و پیشنهاداتی دادند، مثلا اینکه به خانواده شهدا دیه پرداخت شود، اما خانواده شهدا گفتند ما به هیچ صورت به مال راضی نمی‌شویم و تنها زمانی راضی می‌شویم که قاتلان قصاص شوند و مسئولان هم آن‌ها را محکوم کنند.»
ایشان ادامه دادند: «دو وکیل بسیار خوب هم برای خانواده شهدا تعیین شد که انصافا با استدلال از حقوق شهدا دفاع کردند و گفتند هرکس از هر نهاد و ارگانی دستش به خون آلوده بوده باید محاکمه شود.»
ایشان گفتند: «چون دادگاه احکامی صادر کرده بود و به عده‌ای حکم زندان داده بود، بسیاری آمدند در دادگاه و گفتند شلیک هوایی کرده‌ایم؛ درحالی‌که ما می‌دانستیم این نادرست است و به مردم شلیک کرده‌اند اما حالا از ترس مجازات برخی فرار کرده‌اند و آن‌ها هم که گرفتار شدند حکم حبس گرفتند. وکلا به این حکم اعتراض کردند و ما هم از همین تریبون اعتراض کردیم و پرونده باز است و روند رسیدگی به پرونده هنوز ادامه دارد.»
امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان درباره عذرخواهی اخیر مسئولان توضیح دادند: «در برنامه اخیر که مردم تعابیر مختلفی از آن دارند، این‌ها برای عذرخواهی آمدند و قرار بود در همین مصلی عذرخواهی انجام بشود اما بعضی می‌گفتند که عذرخواهی در اداره‌ای انجام بشود که ما نپذیرفتیم. بااین‌حال اصرار کردند که شما باید بیایید و همکاران شما و ریش‌سفیدان و علما هم باشند.»
ایشان افزودند: «گفتند چون مصلی دیوار ندارد و جلسه هم در شب برگزار می‌شود، بهتر است مراسم در مسجد برگزار شود تا کسی سوءاستفاده نکند و کنترل شود. اینجا که دلیل امنیتی آورده شد، قانع شدیم که در مسجد باشد. این‌ها آمدند و بعد از سه سال، مسئولان، این جنایت را محکوم کردند و عذرخواهی هم کردند. به‌هرحال در ایران اینکه کسی گناهی را بپذیرد، خیلی کم اتفاق می‌افتد و به نظر ما این اتفاق بزرگی است.»
ایشان در ادامه گفتند: «استاندار سیستان‌وبلوچستان که در این راستا زحمت‌های زیادی کشیدند و در جلسۀ مسجد مکی با هیئتی از مسئولان استانی حاضر شده بودند، گفتند که به‌اصطلاح بلوچی، ما در مسجد به «پَتَّر» شما آمده‌ایم و یکی از رسومات این منطقه آن است که در چنین مواردی، گذشت می‌کنند؛ چنان‌که در گذشته در جنایت‌ها و اتفاقات بزرگی که رخ داده، مردم گذشت کرده‌اند.»

تأکید بر انصاف و گذشت در عین مطالبه عدالت
مولانا عبدالحمید ضمن استقبال از عذرخواهی و پرداخت دیه گفتند: «من همیشه معتقدم بهترین راه بخشش است تا انتقام. یکی از امتیازات مردم بلوچ هم همین «گذشت» بوده است. دیه هم پرداخت شد و از چیزی که معمول بود، بیشتر هم پرداخت شد. دو قواره ۲۰۰ متری هم به شهدا و یک قواره هم به مجروحان داده شده است. برخی خانواده‌ها خواسته‌اند نامشان در پرونده‌ها ذکر نشود و بسیاری شهدا را در روستاها و بدون مجوز دفن کرده‌اند.
ایشان یادآور شدند: «اگر در جریان سقوط هواپیمای اوکراینی مسئولان حداقل از خانواده‌های کشته‌شدگان این حادثه و سایر جریاناتی که در کشور پیش آمد عذرخواهی می‌کردند و این حوادث را ملامت می‌کردند، این بهترین راه برای دلجویی بود. کسی که مرتکب جرم و گناهی می‌شود ملامت است و در این زمینه مامور و غیرمامور و مسئول و غیرمسئول برابر هستند.»

ضرورت پایان‌دادن به خشونت و گسترش امنیت
امام‌جمعه اهل‌سنت زاهدان تأکید کردند: «یکی از دلایل اینکه خواستیم مسئله حل شود این بود که اثرات منفی زیادی بر استان‌ گذاشته بود. بسیاری از جوانان احساساتی هستند و جلوی ماموران کمین می‌زدند و بسیاری کشته شدند. آن‌ها می‌گفتند این برای خون‌خواهی شهداست. حالا که این مسئله حل شده یکی از فایده‌هایش این است که امنیت اینجا گسترش پیدا کند و کسانی به بهانه این شهدا، راهی را نبندند و کسی را نکشند؛ وگرنه تا ما زنده‌ایم خاطرات این شهدا را گرامی می‌داریم.»
ایشان افزودند: «نکتۀ دیگر آنکه مردم استان اعم از شیعه و سنی، ریشه‌های قومی و فامیلی با یکدیگر دارند و با توجه به اینکه برخی از افرادی که در حادثۀ مصلا مرتکب آن جنایت شدند با بعضی از طوایف و قومیت‌های استان قرابت و خویشاوندی دارند، لذا تلاش بر این بود که اثرات سوء این جریان در آینده باقی نماند و مردم با محبت کنار یکدیگر زندگی کنند و خطر انتقام‌گیری از بین برود.»

عدالت‌خواهی، آزادی و رفع تبعیض‌ها
مولانا عبدالحمید ضمن گرامی‌داشت مردم مظلوم غزه، گفتند: «ما به دنبال عدالت‌خواهی هستیم و در کشور هم خواهان انصاف و آزادی هستیم و می‌خواهیم تبعیض‌ها بین زنان و مردان، بین اقوام و مذاهب و در همه ملت ایران برطرف شود. ما خواهان برابری و برادری هستیم و وظیفه و مسئولیت ماست که از حقوق ملت دفاع منصفانه داشته باشیم و از منافع خود برای منافع ملت می‌گذریم.»
ایشان تأکید کردند که این مطالبه فقط به شهدای جمعه خونین محدود نیست: «کسی خیال نکند که این مربوط به همین شهدا بوده است؛ آن شهدا برای ما گرامی هستند و برای همیشه خاطره مظلومیت آن‌ها در دل ما باقی می‌ماند، ولی این حق‌خواهی ادامه دارد تا عدالت و برابری در کشور برقرار شود.»

هشدار درباره بحران‌های اقتصادی و لزوم اصلاح سیاست‌ها
مولانا عبدالحمید با ابراز نگرانی از وضعیت کشور خاطرنشان کردند: «کشور ما با بحران‌های مختلف مواجه است و مردم ایران تمام سرمایه‌های زندگی‌شان را از دست داده‌اند. ملتی که روی سفره‌ای غنی خوابیده، چه شد که به این مظلومیت رسید؟ مردم گرسنه‌اند و مشکل دارند و در رنج هستند. آن‌طور که باید، به این ملت رسیدگی نشده است. مسئولان باید در اینباره چاره‌ای بیندیشند. سیاست‌ها باید طوری تنظیم شوند که با بحران‌ها با درایت و حکمت مقابله شود.»

تأکید بر انصاف حتی با دشمنان
در پایان خطبه‌ها تأکید کردند: «ما نسبت به هیچ‌کس و حتی دشمنان خود بی‌انصافی نمی‌کنیم؛ چون پیامبر اعظم و دین ما این را روا نداشته است. دین اسلام به ما این تعلیم را داده است که عداوت و دشمنی شما با دیگران سبب نشود که شما در حق‌شان بی‌انصافی کنید.»