مسئولان محلی در مرکز ایالت بلوچستان پاکستان تائید کردند که دکتر ماهرنگ بلوچ، رئیس «کمیتۀ همبستگی بلوچ» را همراه شانزده معترض دیگر، ازجمله شش فعال زن بلوچ، شنبه دوم فروردین 1404 بازداشت و به زندان منتقل کردهاند. فعالان بلوچ نیروهای امنیتی را متهم به تیراندازی و برچیدن تحصن مسالمتآمیز معترضان در مقابل دانشگاه بلوچستان در کویته میکنند که طی آن سه نوجوان کشته شدهاند.
به گزارش سنیآنلاین، رسانههای محلی پاکستان به نقل از فرمانداری کویته گزارش کردهاند که علت بازداشت دکتر ماهرنگ بلوچ و دیگر فعالان حقوق بشری بلوچ «تحریک مردم به اعتراضات خشونتآمیز و حمله به بیمارستان سِوِل» است. یک مسئول پلیس به بیبیسی اردو گفته است بازداشتشدگان بلوچ به زندان شهر کویته منتقل شدهاند.
پس از بازداشت فعالان بلوچ در بامداد شنبه دوم فروردین و فراخوان اعتصاب سراسری در ایالت بلوچستان، اینترنت و آنتندهی تلفنهای همراه در مرکز ایالت بلوچستان به مدت شانزده ساعت قطع شده است.
کمیتۀ همبستگی بلوچ، اصلیترین تشکل سازماندهندۀ اعتراضات، در ساعات پایانی روز گذشته اعلام کرد با توجه به «نفوذ نیروهای لباسشخصی درمیان تحصنکنندگان و تخریب اموال مردم و مغازهها» اعتراضات را به تأخیر انداخته و از مردم خواسته در خانههایشان بمانند.
از طرفی دیگر، طی دو حادثۀ جداگانه در روز گذشته، 4 مأمور پلیس در شهر نوشکی و 4 کارگر پنجابی در شهر قلات ایالت بلوچستان به ضرب گلولۀ افراد مسلح ناشناس به قتل رسیدهاند.
قابل ذکر است روز جمعه 1 فروردین، کمیتۀ همبستگی بلوچ در کویته با سه جنازه تحصن برگزار کرده بود و ادعا داشت که پلیس به اعتراض مسالمتآمیز آنها شلیک کرده است. با اینحال، دولت محلی بلوچستان این اتهام را رد کرده بود.
“شاهد رِند”، سخنگوی دولت بلوچستان، در بیانیهای گفته بود که معترضان به سوی پلیس سنگپرانی کرده بودند و علیه آنها «طبق قانون» اقدام شده است.
به دعوت کمیتۀ همبستگی بلوچ، شنبه 2 فروردین 1404 در سراسر بلوچستان اعتصاب صورت گرفت و مغازهها و بازارها تعطیل شدند. کمیته همبستگی بلوچ به رهبری دکتر ماهرنگ بلوچ یک سازمان حقوق بشری فعال در ایالت بلوچستان پاکستان است که خواهان توقف ناپدیدسازی قهری فعالان بلوچ و روشن شدن تکلیف افراد مفقودالاثر است.
علت ناآرامیهای اخیر در بلوچستان
سلسلهاعتراضات اخیر کمیتۀ همبستگی بلوچ از روز چهارشنبه (29 اسفند 1403) آغاز شد و روز جمعه (1 فروردین 1404)، پلیس عملیات سرکوب علیه شرکتکنندگان در اعتراضات را شروع کرد. گزارش شده است که در اثر تیراندازی، سه نفر کشته و حدود ده نفر زخمی شدهاند.
کمیتۀ همبستگی بلوچ اتهام تیراندازی را متوجه دولت و پلیس کرده است، اما دولت با متهم کردن معترضان ادعا کرده که در میان معترضان افراد مسلح حضور داشتند که اقدام به تیراندازی کردهاند.
پس از حملۀ افراد مسلح به قطار در بولان در 21 اسفند، مقامات دولتی در مجموع اجساد ۲۸ نفر را که به گفتۀ مقامات، شبهنظامیانی بودند که پس از حمله به قطار در عملیات نیروهای امنیتی کشته شده بودند، به کویته آوردند. از این تعداد، 5 جسد متعلق به شبهنظامیانی بود که به سردخانۀ بیمارستان سول (Civil) شهر کویته منتقل شده بودند.
چند روز بعد، نیروهای امنیتی اجساد ۲۳ نفر دیگر را به کویته منتقل کردند که به گفتۀ سروزیر بلوچستان، این افراد نیز شبهنظامیانی بودند که در عملیات نیروهای امنیتی نزدیک «مشکاف» کشته شدهاند. اما پیکرهای این ۲۳ نفر به سردخانۀ بیمارستان منتقل نشدند.
پس از انتشار این خبر، سازمان «صدای بلوچهای مفقودالأثر» که متشکل از بستگان افراد ناپدیدشدۀ بلوچستان است، در رسانههای اجتماعی بیانیهای صادر کرد و گفت: «نیروها امروز ۲۳ جسد مثلهشده را به بیمارستان سِوِل کویته منتقل کردهاند. ما نگرانیم که این اجساد ممکن است متعلق به افراد ناپدیدشدۀ اجباری باشند، بنابراین از بستگان افراد گمشده درخواست میکنیم که برای شناسایی اجساد به بیمارستان مراجعه کنند.»
به گفتۀ کمیتۀ همبستگی بلوچ، هنگامی که بستگان ناپدیدشدگان به بیمارستان رسیدند، به آنها اجازۀ دسترسی به اجساد برای شناسایی داده نشد. از اجساد این ۲۳ شبهنظامی، ۱۳ نفر از آنها در نیمهشب بهصورت مخفیانه در قبرستان دفن شدند.
وقتی اجساد تحویل داده نشدند، فعالان کمیتۀ همبستگی بلوچ خود را به بیمارستان رساندند و سلسله اعتراضاتی را علیه عدم تحویل اجساد آغاز کردند که به خشونت کشیده شده است. در این میان، معترضان قفلهای سردخانه را شکستند. مقامات دولتی میگویند که معترضان علاوه بر بردن اجساد پنج شبهنظامی، اعضای بدن یک زن بمبگذار انتحاری را نیز با خود بردند که در قلات به نیروهای امنیتی حمله انتحاری کرده بود.
پس از این حادثه، علاوه بر کتکزدن معترضان در بیمارستان، مأموران به خانههای رهبران کمیتۀ همبستگی یورش بردهاند و چندین نفر ازجمله رهبران کمیته، بیبرگ بلوچ و سعیده بلوچ را بازداشت کردهاند.
ماهرنگ بلوچ کیست؟
دکتر ماهرنگ بلوچ زمانی تصمیم به شرکت در تظاهرات اعتراضی گرفت که پدرش در سال ۲۰۰۹ به ادعای او توسط مأموران سرویسهای امنیتی بازداشت شد و دو سال بعد جسدش با نشانههای شکنجه پیدا شد.
در اواخر سال ۲۰۲۳، ماهرنگ بلوچ رهبری صدها زن را در راهپیمایی ۱۰۰۰ مایلی به سوی پایتخت، اسلامآباد، بر عهده گرفت تا اطلاعاتی دربارۀ اعضای خانوادهاش به دست آورد. او در طول این سفر دو بار بازداشت شد.
اخیراً شایعاتی نیز در شبکههای اجتماعی منتشر شد مبنی بر اینکه دکتر ماهرنگ بلوچ برای جایزه صلح نوبل نامزد شده است. ماهرنگ بلوچ در سال ۲۰۲۴ در فهرست ۱۰۰ زن برتر بیبیسی قرار گرفته بود.
بازداشت دکتر ماهرنگ بلوچ با واکنش گستردۀ فعالان سیاسی بلوچستان مواجه شده است. اختر مینگل، رهبر حزب ملی بلوچستان در واکنش به بازداشت رئیس کمیتۀ همبستگی بلوچ، خواستار آزادی فوری او شد و در صفحۀ ایکس خود نوشت: «اعضای کمیتۀ همبستگی بلوچ سلاح به دست نگرفتهاند، فقط حرف زدهاند و با این حال با آنها مانند مجرمان رفتار شده است.»
به گفتۀ این رهبر سیاسی بلوچ «ماهرنگ فقط به خاطر گفتن حقیقت بازداشت شده است. او به شیوهای مسالمتآمیز و با شجاعت صدای مردمش را بلند کرد و به همین دلیل خاموشش کردند.»