آثار فقر؛ نگاهی به چرخۀ فقر و افزایش جرائم در جامعه

کافی است این روزها سری به خبرگزاری‌ها بزنید و در بخش حوادث و انتظامی کمی وقت بگذارید. بی‌شک با خبرهای زیادی در رابطه با سرقت، زورگیری، کش‌روی‌های کوچک و بزرگ، گول‌زدن زنان و مردان با بهانه‌های مختلف، باندهای سرقت خودروهای لاکچری و معمولی، باند سرقت موبایل و سارقان نقدینگی‌های موجود در خانه‌ها رو‌به‌رو خواهید شد.
این گروه‌های تبهکاری آن‌قدر زیاد شده‌اند که دیگر مسئولان هم به آمار و دلایل آن به‌صورت رسمی اشاره می‌کنند؛ وضعیتی که جامعه‌شناسان نسبت به آن بارها انتقاد کرده‌اند و هشدار داده‌اند.
دیروز مرکز آمار ایران به تفکیک آمار آسیب‌های اجتماعی در کشور را منتشر کرده است؛ آماری که آینه‌ای است تمام‌عیار از جامعۀ پردرد ایران؛ از قتل عمد گرفته تا نزاع‌ و درگیری‌هایی که گاه با یک مساله ساده و کوچک اتفاق می‌افتد، گویی یک جرقه لازم است تا خشم فروخفته در برخی افراد فوران کند. حالا این خشم می‌تواند ناشی از مشکلات اقتصادی و فرهنگی باشد یا ناشی از شرایط سیاسی و آنچه جامعه به‌طور کلی تجربه می‌کند….

سید حسن موسوی‌چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران، با اشاره به دلایل افزایش سرقت در جامعه به «جهان‌صنعت» گفت: آماری که اخیرا اعلام شده، نشان از افزایش سرقت‌ها به‌خصوص سرقت‌های خرد در جامعه دارد. افزایش ۷ درصدی نزاع و ۵۱ درصدی سرقت و ۹۷ درصدی همسرآزاری یک پیام مشخص دارد؛ آن‌هم اینکه فقر گریبان اقشار مختلف جامعه را گرفته و به موازات آن فرد در تامین آنی معیشت خود با مشکل روبه‌رو است.
وی خاطرنشان کرد: عامل مهم در ظهور، بروز و گسترش چنین پدیده‌ای «فقر» است. البته در بخشی از سرقت‌های خرد، سارق شناسایی نمی‌شود، چه‌بسا با توجه به روند طولانی فرآیند شناسایی و بازداشت سارق، مالک وسیله از دستیابی به وسیله سرقت‌رفته‌اش منصرف می‌شود. همین امر منجر به ادامه چرخه سرقت در فرد می‌شود، اما در هر صورت دلیل عمده افزایش سرقت‌های خرد حاصل شرایط بد اقتصادی است. بخش عمده‌ای از سرقت‌های خرد توسط بی‌خانمان‌ها و معتادان نیازمند انجام می‌شود تا زندگی روزمره‌شان بگذرد، در نتیجه نمی‌توان رابطه فقر و افزایش جرائم را نادیده گرفت.
وی افزود: طبیعتا وقتی سرقتی در جامعه رخ می‌دهد، آثار و تبعات زیادی ازجمله افزایش جرائم، بی‌احترامی به قانون و تضییع حقوق شهروندان را به دنبال دارد که اگر چنین روندی ادامه داشته باشد، در جامعه ناامنی و احساس عدم امنیت ایجاد می‌شود.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با اشاره به اینکه راهکار مقابله با افزایش سارقان خرد «مدیریت صحیح اقتصادی» است، بیان کرد: اگر نتوانیم از افزایش و گسترش فقر در جامعه جلوگیری و نظام چندلایه تامین اجتماعی را اجرا کنیم؛ یعنی افراد فقیر را شناسایی و نیازهای ابتدایی آنها را تامین کنیم، آسیب‌های اجتماعی زیادی به جامعه وارد می‌شود. به نظرم افرادی که به هر دلیلی شناسایی شده‌اند و امروزه تحت حمایت سازمان‌های مربوطه قرار دارند نیز وضعیت‌شان براساس نظام حمایتی، باید دوباره بازنگری شود، چراکه این حمایت باید متناسب با نیازها و تورم باشد. طبیعتا ادامۀ این روند منجر به افزایش پرونده‌های قضایی و کاهش احساس امنیت در جامعه می‌شود.

چه‌بسا چشم‌انداز روشن و قابل اتکایی برای بهبود شرایط اقتصادی نیز وجود ندارد یا اگر دارد حداقل تاکنون عملی و اجرایی نشده است. در نتیجه افزایش بی‌رویه قیمت‌ها، فشار بار زندگی و ناتوانی مردم در تامین حداقل‌های زندگی نشانگر وخیم‌ترشدن وضعیت در روزهای آینده خواهد بود. آماری که فراجا اعلام کرده ناشی از رشد چند ۱۰ درصدی سرقت‌های خرد در جامعه است. سال ۹۹ رییس پلیس آگاهی تهران هشدار داده بود که ۵۰ درصد سارقان خرد، سرقت اولی هستند، بنابراین شرایط اقتصادی گرایش افراد به ارتکاب جرم را تشدید می‌کند. البته سارقان حرفه‌ای که از این طریق ثروتمند شده‌اند از این امر مستثنی هستند، اما عمده سارقان خرد افرادی هستند که برای تامین معیشت به سمت دزدی می‌روند.

به نقل از: روزنامۀ «جهان صنعت»- سه‌شنبه ۷ اسفندماه ۱۴۰۲ (با اندکی تلخیص)