مسجد شاه‌فیصل پاکستان؛ یکی از زیباترین مساجد دنیا

مسجد «شاه فیصل» پاکستان با معماری منحصر به‌فرد خود، یکی از زیباترین مساجد دنیاست که فاقد گنبد است و گنبد آن به شکل چادر طراحی شده‌ است.
با وجود گذشت 40 سال از طراحی مسجد «شاه فیصل» در اسلام‌آباد پاکستان، همچنان یکی از زیباترین مساجد جهان و دارای چهار مناره بزرگ است که در گوشه‌های آن قرار دارد و طول هر مناره 90 متر است.
ساخت مسجد شاه فیصل یا ملک فیصل به مدت دو سال به طول انجامید و نتیجه نهایی آن مسجدی بود که انتظارش را داشتند. ترکیب معماری سنتی و معماری مدرن طراحی منحصربه‌‌فردی به این مسجد داده است. بر خلاف طراحی سنتی مساجد، این مسجد فاقد گنبد است و گنبد آن به شکل چادر طراحی شده‌ است.
سالن نمازگزاران مثلثی‌شکل و چهار مناره اطراف آن به شکل مدادهای باریک است و ورودی مسجد توسط لوسترهای بزرگ و دیوارها توسط موزاییک‌های زیبا و خطاطان مشهور پاکستانی به خط کوفی نوشته و طراحی شده‌اند. به‌هرحال، از بعضی جهات این مسجد پلی بین معماران سنتی عربی، ترکی و مسلمانان پاکستانی است.
در سال ۱۹۶۶ زمانی که شاه فیصل‌بن‌عبدالعزیز، پادشاه عربستان از اسلام‌آباد دیدن کرد، انگیزه برای ساخت این مسجد شروع شد. در سال ۱۹۶۹ مسابقه‌ای بین‌المللی و البته محدود و منحصر به معماران مسلمان برگزار شد.
در آن مسابقه، معماران از ۱۷ کشور ۴۳ طرح پیشنهادی برای ساخت مسجد ارائه دادند. پس از چهار روز بررسی، طرح پیشنهادی “ودات دالوکای” (۱۹۹۱-۱۹۲۷) معماری از کشور ترکیه انتخاب شد.
دالوکای ساختار خیمه‌مانند و بدیع را در طرح خود پیشنهاد کرد که دارای سقف‌‌های شیبدار، سقف خارجی مرمرین و چهار مناره بلند بود. در حقیقت طرح دالوکای ازجمله نخستین طرح‌هایی بود که در پاکستان از انواع قوس‌ها و گنبدهای سنتی و متعارف پیروی نمی‌کرد.
این مسجد در ارتفاع 90 متری از سطح زمین ساخته شده است و همین امر باعث شده که از فاصلۀ دور نیز قابل رویت باشد. مسجد شاه‌‌فیصل با ساختار معماری مدرن خود، در مقابل منظر تپه‌های مارگالا، یک کوه کوچک یا یک خیمه سفیدرنگ عظیم به نظر می‌رسد که توسط چهار مناره بلند و باریک در چهار گوشه قاب شده ‌است.
سطح خارجی بنای مسجد شاه‌فیصل با سنگ مرمر سفیدرنگ پوشیده شده‌ است و سطوح داخلی با طرح‌های موزاییکی آراسته شده‌اند. دیوار قبله در نمازخانۀ اصلی مسجد با کاشی‌های لعاب‌داده ترکی در رنگ‌های آبی طلایی مزین شده ‌است.
در نمازخانه اصلی، قابل توجه‌ترین جنبه، تاکیدات عمودی است. محورهای عمودی که بیشتر به معماری عثمانی شباهت دارد، به‌گونه‌‌ای استفاده شده ‌است که امتدادهای افقی اصلی در فضا را که به سمت مکه هستند شاخص‌‌تر می‌کند. در جلوی دیوار قبله، محراب و محور قرار دارد که هر دو توسط یک هنرمند پاکستانی طراحی شده‌‌اند. این مسجد برای 300 هزار نمازگزار ظرفیت دارد و یک دانشگاه بین‌المللی اسلامی نیز در کنار آن فعال است./شبستان