انتخابات سراسری پاکستان؛ بخت یارِ کدام حزب خواهد بود؟

تا چند روز دیگر مردم پاکستان برای تعیین نخست‌وزیر جدید کشورشان پای صندوق‌های رأی خواهند رفت. 25 جولای/سوم مرداد روز سرنوشت‌سازی برای بیش از دویست میلیون پاکستانی است. در این انتخابات تکلیف دولت‌های محلی در چهار ایالت بلوچستان، پنجاب، سِند و خیبرپختونخوا نیز مشخص خواهد شد.
پاکستانی‌ها در طول تاریخ کشورشان عمدتا دولت‌هایی را با محوریت سه نوع گرایش تجربه کرده‌اند؛ دولت حزب مسلم لیگ، دولت حزب مردم و دولتی که با کودتای نظامیان سر کار آمده و کابینه تشکیل داده است. حدود 122 حزب سیاسی در انتخابات شرکت می‌کنند، اما احزاب و ائتلاف‌های عمده در انتخابات پیش رو تحریک انصاف، مسلم لیگ (شاخه نواز)، حزب مردم و مجلس متحد عمل (احزاب مذهبی) هستند.
علائم زیادی بیانگر افول ستاره‌ی بخت حزب مسلم لیگ (با هر دو شاخه‌اش) و حزب مردم (PPP) و پیشتازی جنبش عدالت (تحریک انصاف) به رهبری عمران خان در این انتخابات است. حزب مسلم لیگ که پیروز انتخابات گذشته بود و رهبر سابق آن که برای سومین بار نخست‌وزیر شده بود، هم‌اکنون همراه داماد و دخترش در زندان به سر می‌برد. او به دلایلی مثل فساد مالی، تحریک احساسات مذهبی مردم با قضیه ختم نبوت، عدم توجه کافی به مناطق محروم ایالت پنجاب و ناکامی در ایالت بلوچستان محبوبیت سابق خود را از دست داده است. نواز شریف با بازگشت از لندن و انتقال مستقیم از فرودگاه به زندان می‌خواهد با مظلوم‌نمایی آرایی را که از دست داده، مجدد به دست بیاورد. اما معلوم نیست او تا چه میزان موفق باشد.
از طرفی، رقیب دیرینه‌ی نواز شریف، حزب مردم که پیش از آن (2008 تا 2013) قدرت را در دست داشت، موفقیتی در جلب رضایت مردم و رفع مشکلات آنها نداشته است. حزب مردم در انتخابات 2013 دولت محلی در ایالت سند تشکیل داد، اما در این ایالت هم نتوانست به خواسته‌های مردم و وعده‌های خودش جامه عمل بپوشاند. این حزب هوادارانش را در مناطق دوردست تا حد زیادی از دست داده و رؤسای قبایل که عضو این حزب بودند، به احزاب دیگر بالاخص «تحریک انصاف» پیوسته‌اند. حزب مردم بیشترین نمایندگان را از ایالت سند به مجلس ملی می‌فرستاده؛ جایی‌که اکنون با اتهامات جدی فساد و بی‌کفایتی مواجه است.
نواز شریف با وجود موفقیت‌های چشمگیرش در کنترل پدیده «تروریزم» و تا حد زیادی سرکوب شبه‌نظامیان و مهار حملات مرگبار آنان، باز هم حمایت محافل نظامی و امنیتی کشورش را از دست داد؛ نتیجه آنکه اسناد پاناما افشا شد، نواز شریف و برخی از نزدیکانش محاکمه شدند، سلب صلاحیت شدند و نهایتا به زندان فرستاده شدند. سکان این حزب را هم‌اکنون برادر کوچکتر نواز شریف به دست دارد و با توجه به نفوذ بالای آن در ایالت پرجمعیت پنجاب، همچنان رقیب سرسختی برای تحریک انصاف محسوب می‌شود.
در این میان حزب تحریک انصاف از شانس بالایی برای پیروزی نِسبی در انتخابات سراسری و ایالتی پیش ‌رو برخوردار است. تحریک انصاف که کاپیتان پیشین تیم کریکت پاکستان عنان آن را به دست دارد، در دولت ایالتی خود در خیبرپختونخوا اصلاحات زیادی را در بخش آموزش، بهداشت و غیرسیاسی کردن پلیس اعمال کرده و پیشرفت‌های قابل توجهی در اداره‌ی این ایالت مهم داشته است. از طرفی انحلال و انشعابات در حزب پرقدرت ام‌کیوام (جنبش ملی متحد) و تمایل جوانان پاکستانی به عمران خان و تجربه‌ی نسبتا موفق دولت آن در ایالت خیبرپختونخوا باعث شده است پیش بینی‌ها برای پیروزی نسبی او بالا برود. البته برای نخست‌وزیر شدن و تشکیل کابینه، بعید است‌عمران خان بتواند اکثریت مطلق را به دست بیاورد. او چاره‌ای جز ائتلاف با برخی احزاب و سازش با نمایندگان مستقل نخواهد داشت.