“تعلیم کتاب و حکمت” و “تزکیه” اصول مهم دعوت پیامبر اکرم هستند

ماموستا قادر قادری، امام‌جمعه شهر پاوه، در مراسم نماز جمعه این شهر (12 شهریور 1395) ضمن تاکید بر اصلاح و تزکیه در کنار فراگیری علوم دینی، «تعلیم کتاب و حکمت» و «تزکیه‌ی نفس» را از مهمترین اصول دعوت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم برشمرد.

ماموستا قادری پس از تلاوت آیه‌ی «هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الأمِّیِّینَ رَسُولا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَإِنْ کَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ » [جمعه:2] " تربیت انسان‌های عالم فقیه، مخلص، دلسوز و آگاه به دین» را از ماموریت‌های پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم را عنوان کرد و گفت: رسالت و ماموریت آن‌حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم آشنا کردن مردم با قرآن کریم و تشویق آنان به تلاوت و حفظ قرآن کریم بود.
امام‌جمعه پاوه در ادامه افزود: پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم در کنار آن تشویق فرموده‌اند که رسالت انسان‌های مومن فقط خواندن قرآن نیست. اگر جامعه، حکومت و دولتی به این بنازد که مردمش فقط حافظ قرآن‌اند، عمل آنها ناقص و افتخار آنها افتخاری برای ظاهرسازی است.
ایشان «تزکیه، تعلیم و حکمت» را از اصول مهم دعوت پیامبر اسلام برشمرد و گفت: رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم در کنار تشویق به تلاوت و حفظ قرآن، اخلاق و راه و روش چگونه زیستن و تزکیه و حکمت را نیز به مردم آموخت و آنان را به سلاح علم و اخلاق مجهز نمود و [صحابه] با این سلاح بود که به ترقی و عزت و آبرو رسیدند.
ماموستا قادری ادامه داد: پیامبر بزرگوار اسلام در راستای این ماموریت در مکه به‌صورت فردی و در مدینه در مسجدالنبی در کنار اقامه نماز پنجگانه، فرمانده تعلیم و تربیت و حکمت بود. مسجدالنبی اولین مدرسه‌ای بود که در آن دروس دینی تعلیم داده می‌شد. رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم ۱۰ سال در مسجدالنبی مردم را تعلیم داد و تربیت نمود و مسجد را به محل فرمان جنگ و صلح و محل ملاقات وفود و نمایندگان اقوام تبدیل کرد.
ماموستا قادری در ادامه با بیان اینکه «پیامبر اسلام با همین مأموریت اعراب جاهلی شبه‌جزیره عربستان را متحول کرد» اظهار داشت: ‌آن‌حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم طی ۱۰ سال اعراب جاهلی شبه‌جزیره عربتسان را که قرآن آنان را «أَشَدُّ كُفْرًا وَ نِفَاقًا» معرفی کرده بود به «كُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ» تبدیل کرد. نور اسلام توسط همین اعراب در شبه‌جزیره عربستان و پس از آن به عراق و ایران و شام و روم و حبشه و در کمتر از ۱۰۰ سال به سمرقند و بخارا و جبل‌الطارق گسترش یافت.
خطیب جمعه پاوه به پیام یکی از شاگردان مکتب حضرت رسول اشاره کرد و گفت: فرمانده‌ی مسلمانان در جواب رستم، فرمانده مرزبانی یزدگرد، که دلیل ورود آنان [به خاک ایران] را جویا شده بود، گفت: ما آمده‌ایم تا مردم را از تاریکی نجات دهیم و با نور قرآن و اسلام آشنا کنیم و آمده‌ایم تا به این مردم که دنیای فانی را در آغوش گرفته‌اند، بفهمانیم دنیای دیگری هم هست که ارزشمند، باقی‌تر و وسیع‌تر است. آمده‌ایم تا بگوییم ادیان آسمانی همگی درست بوده‌اند اما با آمدن اسلام تمام آنها منسوخ شده‌اند و تنها اسلام آیین رستگاری است.
امام‌جمعه پاوه در ادامه‌ی سخنانش به اوضاع مدارس دینی از عصر خلفای راشدین تا خلافت اموی و عباسی اشاره کرد و گفت: در زمان خلفای راشدین روش پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم ادامه یافت ولی مدارس زیادتر شدند و مسجدالحرام، مسجدالاقصی، مدرسه کوفه و مدرسه بصره به آنان اضافه شد. در زمان بنی‌امیه مدارس علوم دینی و حوزه‌های تربیت انسانی از لحاظ کمی و کیفی دچار تغییرات و تحولاتی شدند. در دوران خلافت عباسیان که بغداد مرکز خلافت آنان بود، مدارس در سراسر دنیای معموره‌ی آن زمان خود را نشان دادند و مدارسی چون الازهر مصر، دارالحکمه بغداد، مسجد امویه شام و مسجد قرطبه در اسپانیا و جندی‌شاپور و ری توسعه یافتند.
ماموستا قادری حمله مغولان در سال 656 و سقوط بغداد را مصادف با نابودی تمامی مدارس اهل‌سنت از بخاری و سمرقند تا بغداد دانست و گفت: به تبع آن سقوط، در مناطقی همچون سمرقند، بخارا، خراسان، ری، همدان و دینور تمامی مدارس اهل‌سنت تعطیل شدند و اهل‌سنت تا ۲۰۰ سال نتوانستند سر بلند کنند و رهبران آنان کشته، اسیر و یا اینکه فراری و آواره شدند.
ایشان در ادامه افزود: در مناطق کردنشین هم علمای بزرگواری به‌عنوان دلسوز قوم خود زحمات زیادی کشیدند. با همت آنان و همکاری ملت متدین مناطق کردنشین، و نیز با اخلاص سران عشایر در کنار هر مسجد حجره‌ای ساخته شد و در هر حجره چند طلبه مشغول به تحصیل علوم اسلامی شدند.
وی افزود: در آن حجره‌های کوچک و تاریک که جای افتخار همه مسلمانان متدین منطقه کردنشین بودند، مفسران و ادیبان و مورخان و شاعران بزرگی همچون باباطاهر همدانی، ابن صلاح کردی، احمد خانی، عبدالقادر گیلانی، مولانا خالد شهرزوری، مصنف چوری، شیخ عبدالرحمن خالص کرکوکی، مشایخ بیاره، بیسارانی، ماموستایان بزرگ سنندج و هورامان و جوانرود و روانسر و مریوان و سقز و مهاباد فارغ‌التحصیل شدند که به زبان‌های عربی، فارسی، ترکی و کردی تالیفاتی در تمامی زمینه‌ها داشته و به دین و ملت خود خدمت کردند.
ماموستا قادری ادامه داد: در برهه‌ای از زمان این روش دچار فراز و نشیب بود، اما همواره خداوند از دین خود محافظت کرده و اگر قومی سرگرم دنیا شده‌اند، قومی دیگر جلو آمده و  با اخلاص اجازه نداده‌اند دین خدا کمرنگ گردد.
امام جمعه پاوه در پایان سخنانش نبود طلبه در شهرستان پاوه را «زنگ خطری برای کمرنگ‌شدن مسائل دینی» دانست و از مردم این منطقه خواست «حداقل یکی از فرزندان‌شان» را برای فراگیری علوم دینی به مدارس دینی بفرستند.

منبع: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر امام‌جمعه پاوه (با اندکی ویرایش و تلخیص)