هر کتابی را مطالعه نکنیم

در سیل هر دَم فزایندۂ کلماتی که هر روز و ساعت نوشته و گفته می‌شوند و جویده و ناجویده مصرف و دور ریخته می‌شوند، باید بسیار هوشیار بود و لحظه‌های با ارزش را با خواندن و شنیدن هر یادداشتی تباه نکرد. مولانا محمدعلی جالندری رحمه‌الله در همین خصوص مطلبی دارد که همین یک جمله برای آنان که به ثانیه‌های زندگی ارزش قایل‌اند کافی است.
مولانا جالندری می‌فرماید:
«نباید هر کتابی را مطالعه کرد؛ زیرا کیفیات شخصیتی نویسنده بر دل و اندیشه‌ی خواننده اثر می‌گذارد. باری استادان بزرگوار، مرا را به نوشتن ردیه‌ایی علیه فتنه‌ی نوظهور «قادیانیت» گماشتند. برای ردّ این فتنه می‌بایست نوشته‌های میرزا غلام‌احمد قادیانی را از نظر می‌گذراندم.
شبی در اثنای مطالعه احساس کردم چیزی از سینه‌ام بیرون رفت و به ناگه دلم پر از ظلمت و تاریکی شد. از چیره‌شدن این حالت بر دل پریشان شدم [که گفته‌اند: بر دل سالک هزاران غم بود / گر ز باغ دل خلالی کم بود.]
لذا برخاستم، غسل کردم و دو رکعت نماز گذاردم و از خداوند آمرزش خواستم تا این‌که پردهٔ ظلمت از میان کشیده شد و همان کیفیت نخستین بر دل طاری گشت.
باز مشغول مطالعه شدم که همان تاریکی بر دلم سایه افکند- این کیفیت چندین بار دلم را متأثر کرد-
آری! این حال زار دل من بود که البته نه از روی شوق بلکه تحت یک ضرورت کتاب‌های قادیانیت را مطالعه می‌کردم، باز هم از نحوست اندیشه‌های آن نویسنده در امان نماندم.
به همین روی به شما عزیزان توصیه می‌کنم که هر کتابی را مطالعه نکنید، بلکه با مشورت و راهنمایی بندگان مخلص و مربیان آگاه و باتجربه بهترین کتاب‌ها را برگزینید و بدانید همان‌طور که هر درخشنده‌ای طلا نیست، هر کتابی هم که به نام دین نوشته شده است ارزش مطالعه ندارد.»

استاد فرهیخته و عالی‌قدر مفتی محمدقاسم قاسمی- دامت ‌معالیهم-، ریاست دارالافتای دارالعلوم زاهدان و استاد حدیث این مرکز عملی، نیز در مقدمهٔ ترجمه‌اش بر کتاب “آیین زندگی” اثر گران‌سنگ سید والامقام علامه ابوالحسن علی ندوی رحمه‌الله می‌نویسد: «خوشا به سعادت کسی که به توفیق خداوند و راهنمایی مربیان مخلص، آگاه و باتجربه کتاب‌هایی را برای مطالعه برمی‌گزیند که وی را از چندین کتاب و نوشتهٔ دیگر بی‌نیاز می‌کنند.
و وای به حال کسی که در این عصر پر فتنه که هر کس تقریبا کتاب‌نویس و مقاله‌نگار شده، در انتخاب کتاب سرگردان شود و وقت‌ گران‌بهای خود را با کتاب‌های غیرمفید یا کم‌سود، تلف کند و سرمایهٔ زندگی‌اش را با مطالعات مضّر و غیرسازنده تباه کند.
هر که شد بی‌رفیق در راه عشق / عمر بگذشت او نشد آگاه عشق»

ناگفته نماند همان اندازه که در انتخاب کتاب باید محتاط بود، هزار بار بیشتر باید در گزینش مطالب ﺷﺒﮑﻪﻫﺎی ﺍجتماﻋﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻭﺍﺗﺲآﭖ، ﻭﺍﯾﺒﺮ، ﺗﺎﻧﮕﻮ، ﺑﯽ‌ﺗﺎﮎ، تلگراتم، ﻻﯾﻦ ﻭ… هوشیار بود؛ چه‌بسا بسان سم قاتل برای نابودی روح و روان‌اند.