فقــه اعتكــاف

یکم: اعتکاف باید در مسجد انجام گیرد؛ چه که خداوند متعال در سورهٔ بقره فرموده است: “وَأَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ”؛ حال‌آن‌که شما در مسجد به اعتکاف نشسته‌اید…
دوم: اعتکاف٬ برای مرد و زن سنت است… البته برای زن به شرطی آن‌که از فتنه ایمن باشد…
سوم: حداقل اعتکاف یک‌ شبانه‌روز است [و حداکثر آن تا رؤیت ماه شوال]؛
چهارم: زمان اعتکاف: جمهور علما می‌گویند اعتکاف پیش از غروبِ آفتابِ روز بیستم ماه مبارک رمضان آغاز می‌شود و افضل و برتر همان است که تا نماز عید در مسجد بماند تا عبادت اعتکاف را با عبادت نماز عید وصل کند و جمهور نیکان گذشتهٔ امت چنین کرده‌اند. البته با وجود این اگر پس از غروب آفتاب از مسجد خارج شد٬ بر وی هیچ حرجی نیست؛
پنجم: اعتکاف چنان‌که امام ابن‌قیم رحمه‌الله می‌گوید٬ تو را برای تنهایی قبر آماده می‌کند؛ هر اندازه در این ایام جُهد کنی به همان مقدار خداوند٬ انس و خوشبختی و نور را در قبر برایت فراهم می‌کند؛
ششم: اعتکاف در واقع زیستن است در باغ قرآن و تدبر در زَرِّین آیه‌هایش؛
هفتم: چه گنج‌های گران‌بهایی که در این ده شب نهفته است؛ احیای سنت٬ فزونی ایمان٬ تقویت عبادت٬ اصلاح اخلاق و رفتار٬ صیقل دادن اندیشه٬ آموختن اخلاص٬ تعلق قلب با الله تعالى٬ محاسبهٔ نفس٬ مجاهدت آن بر صبر٬ رهایی از پرحرفی و نگاه‌های بیهوده و خواب‌های اضافه و خلاصی از پرخوری و پرنوشی؛
و تاج آن گنج‌های گران‌بها یافتن شبِ قدر است٬.کیست که در آن کوتاهی کند؟؛
نهم: دانشوران برای اعتکاف در عشرهٔ اخیر رمضان٬ قاعده‌ای وضع کرده‌اند و آن را شعارش قرار داده‌اند و آن این‌که “الإنشغال بالخالق عن المخلوقين”؛ یک‌سو شدن از مخلوقات و مشغول‌شدن با خالق؛ و صد افسوس امروزه برخی از معتکفان به جای آن‌که عشرهٔ اخیر را با خالق بگذرانند٬ به مخلوق مشغول‌اند؛ با سخن‌های بیهوده و شب‌نشینی‌ها و گاه با غیبت و سخن‌چینی٬ اعتکاف را به پایان می‌برند.
دهم: می‌طلبد که معتکف حریصانه به نماز و ذکر و دعا و استغفار و توبه و تلاوتِ قرآن و تدبر و تفکر در آیاتش مشغول باشد و بپردازد به هر آن‌چه که وی را به خداوند بزرگ‌مرتبه نزدیک می‌کند.