سؤال:
نمازهای پنج گانه را که قضا می شوند چه موقع باید خواند؟ شب یا روز؟ اگر محدوده ای دارد بنویسید.
الجواب باسم ملهم الصواب:
نمازهای قضا شده را شب و روز، هر وقت می توان خواند. وقت بخصوصی ندارند، اما در سه وقت یعنی طلوع آفتاب، استوای آفتاب و غروب آفتاب خواندن نماز قضایی جایز نیست و اگر این فرد صاحب ترتیب است نمازهای قضا شده را قبل از نماز وقتی به جا بیاورد و اگر صاحب ترتیب نیست تقدیم نماز قضایی بر نماز وقتی لازم و ضروری نیست.
صاحب ترتیب به کسی می گویند که نمازهای قضا شدهاش به شش نماز نرسیده باشد.
وفی عمدة القاری:
«عن أنس بن مالک رض الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم قال: «من نسی صلاة فلیصل إذا ذکرها، لاکفارة لها إلا ذلک و أقم الصلاة لذکری.»
الرابع: أن بعضهم احتج بقوله: «إذا ذکر» علی جواز قضاء الفوائت فی الوقت المنهی عن الصلاة فیه. قلت: لیس بلازم أن یصلی فی أول حال الذکر، غایة ما فی الباب أن ذکره سبب لوجوب القضاء فإذا ذکرها فی الوقت المنهی و أخرها إلی أن یخرج ذلک و صلّی، یکون عاملا بالحدیثین، أحدهما هذا و الآخر حدیث النهی فی الوقت المنهی عنه.» (عمدة القاری:4 /132)
و فی الصحیح للامام مسلم:
«عن موسی بن عُلَیٍّ عن أبیه قال سمعت عقبة بن عامر الجهنی یقول: ثلاث ساعات کان رسول الله صلی الله علیه وسلم ینهانا أن نصلی فیهن أو أن نقبر فیهن موتانا، حین تطلع الشمس بازغة حتی ترتفع، و حین یقوم قائم الظهیرة حتی تمیل الشمس، و حین تضیف الشمس للغروب حتی تغرب.» (مسلم: 276/1)
و فی فتح الملهم شرح مسلم:
«قال علی القاری: و المذهب عندنا أن هذه الاوقات الثلاثة یحرم فیها الفرائض و النوافل و صلوة الجنازة و سجدة التلاوة إلا إذا حضرت الجنازة أو تلیت آیة السجدة حینئذ فانهما لایکرهان لکن الأولی تأخیرها إلی خروج الاوقات.» (فتح الملهم: 370/2)
و فی الدر:
«وکره تحریما صلوة مطلقا ولو قضاء أو واجبة أو نفلا أو علی جنازة و سجدة تلاوة و سهو مع شروق و استواء و غروب إلا عصر یومه.» (الدرالمختارمع الرد:1/272)
والله اعلم بالصواب
دارالافتاء حوزه علمیه دارالعلوم زاهدان
منبع: محمودالفتاوی 63/2