كوتاه كردن و رنگ کردن موی سر زنان

چه می‌فرمایند علمای دین در این مسئله: آیا از نظر شریعت مقدس اسلام کوتاه کردن موی سر برای زنان جایز است؟ و آیا رنگ کردن مو برای زن با مواد شیمیایی که امروزه از آن استفاده می‌کنند غیراز حنا و کتم و … درست است یا خیر؟ آیا زدودن و از بین بردن موهای ساق پا و دست و آرنج و گردن برای زنان جایز است؟

الجواب باسم ملهم الصواب

الف: کوتاه کردن موی سر برای زن جایز نیست، زیرا تشبه با مردان است.

دلیله: من الحدیث: «لعن الله المتشبهین بالنساء و المتشبهات بالرجال» الحدیث.
و فیه (المجتبی) قطعت شعر رأسها أثمت و لعنت، و زاد فی البزاریة: و ان باذن الزوج لأنه لا طاعة لمخلوق فی معصیة الخالق، و لذا یحرم علی الرجل قطع لحیته و المعنی المؤثر التشبیه بالرجال، انتهی» [الدرالمختار مع الرد: 5/288طبع کویته، کذا فی المجموعة الفتاوی للعلامة عبدالحی الکهنوی: 4/342 و امداد الفتاوی: 3/227]

ب: اما عمل رنگ کردن موی برای زنان مطلقاًٌ جایز است، هر رنگی باشد خواه طلائی باشد یا حنائی یا وسمة و کتم و یا سیاه؛ زیرا رنگ کردن مو زینت است و زینت برای زنان مطلوب و پسندیده است.

دلیله: «ولاباس بخضاب الرأس واللحیة والوسمة للرجال والنساء، لان ذلک سبب لزیادة الرغبة و المحبة بین الزوجین». [البحر الرائق: 8/208، تکملة فتح الملهم:4/150، المغنی: 1/76، جواهر الفقه: 2/427]
و نقل الشامی قول النووی فی رد المختار:
«قال النووی و مذهبنا استحباب الشیب للرجل و المرأة بصفرة أو حمرة و تحریم خضابه بالسواد علی الاصح». [رد المختار:5/533، الخانیة: 3/412]

و رنگ سیاه هم زینت است که برای زن مباح است و از عبارت: «تحریم خضابه بالسواد علی الاصح» معلوم می‌شود که برای زنان بقصد زینت مباح است و از امام ابویوسف رحمه‌الله روایت است:
«کما یعجبنی أن تتزین لی امرأتی یعجبها َأن أتزین لها» [ردالمختار: 5/532، جواهر الفقه: 2/430]
[البته این در صورتی است که] قصد فریب دادن خواستگاری را نداشته باشد که با رنگ موی خود مسن بودنش را از خواستگار پنهان دارد و چنین وانمود کند که جوان است.
لحدیث النبی صلی‌الله‌علیه‌وسلم«من غشنا فلیس منا».

اما رنگ مو با استفاده از مواد شیمیایی قوی و مروج امروزی:
رنگ کردن موی سر زن با مواد شیمیایی مروج امروزی جایز است، زیرا به ثبوت نرسیده است که ماده و عنصر پلیدی در آن بکار رفته باشد، زیرا اصل در اشیا تا زمانی که نجاست و حرمت آنها ثابت نشود، اباحت و پاکی است، و اگر باز هم چنان عنصری پلیدی در آنها بکار رفته باشد در اثر فعل و انفعالات شیمیایی که در آن انجام داده شده، ماهیت و حقیقت آن تبدیل شده است.
لذا رنگ مو با اینگونه مواد شیمیایی جایز است. بنابر قاعدۀ استحاله، اگر چیزی بدل شود هیچ حرمتی ندارد همانطور  که در شراب نمک بریزیم و سرکه گردد و یا مشک که اصل آن از خون پلیدی است چون استحاله گردیده است استفاده از آن جایز است، و لذا با شبه و ظن نمی‌توان آنرا تحریم کرد.

و دلیله: «ثم هذه المسئلة قد فرّعوها علی قول محمد بالطهارة بانقلاب العین، الذی علیه الفتوی و اختاره اکثر المشایخ خلافاً لابی یوسف، کما فی شرح المنیة و الفتح و غیرهما و عبارة المجتبی: «جعل الدهن النجس فی صابون یفتی بطهارته لأنه تغیّر، و التغیر یطهر عند محمد و به یفتی للبلوی أهـ… قال و علیه یتفرع مالو وقع انسان أو کلب فی قدر الصابون فصار صابوناً یکون ظاهراًٌ لتبدل الحقیقة أهـ ثم اعلم ان العلة عند محمد هی التغیّر و انقلاب الحقیقة و أنه یفتی به للبلوی کما علم مما مرّ و مقتضاه عدم اختصاص ذلک الحکم بالصابون فیدخل فیه کل ما کان فیه تغیّر و انقلاب الحقیقة، و کان فیه بلوی عامة». [رد المختار:1/231طبع کویته]

پس رنگ کردن مو با شانه‌های رنگ امروزی باشد یا با مواد شیمیایی اسپری، جایز است و حناء برای زنان پسندیده است، و استعمال انواع کرمهای آرایشی و تجملی برای زنان در دست، پا، لبها و چهره درست و جایز است. [جدید فقهی مسایل: 1/168 از مولانا مفتی خالد سیف الله رحمانی]

ج: زدودن و از بین بردن موهای ساق پا و دست و آرنج و گردن جایز است.

و دلیله: «قالوا و یجوز الحف و التحمیر و النقش و التطریف اذا کان باذن الزوج، لأنه من الزینة و قد اخرج الطبری من طریق ابی اسحاق عن امراته انها دخلت علی عائشة و کانت شابة یعجبها الجمال، فقالت: المرأة تحفّ جبینها لزوجها، فقالت «امیطی عنک الأذی ماستطعت». [فتح الباری: 10/310 واللفظ له، امداد المفتین ص: 985 سؤال 885، الفتاوی الهندیة: 5/358 رد المختار: 5/264، فتاوی رشیدیه: 485، فقهی جدید مسایل ].