دارالعلوم زاهدان

مسجد مكي

مسجد مكي معني و مفهوم مسجد

در لغت عربي به محل سجده كردن مسجد گفته مي‌شود.(1)
اصطلاحاً مسجد به محلي گفته مي‌شود كه براي عبادت الله تعالي ساخته شده باشد.(2)
يكي از بزرگترين اهداف ساخت مساجد، اقامة نماز با جماعت است اما اين مطلب هرگز بدان معنا نيست كه انجام فعاليتها و كارهاي ديگر ديني در مسجد جايز نيست، بلكه در زمان‌ رسول اكرم صلي‌الله عليه وسلم كلية كارها و فعاليتهاي ديني در مسجد صورت مي‌گرفت.(3)

 

جايگاه مسجد در دين اسلام

مساجد، خانه‌هاي الله در روي زمين هستند. چنانچه اين مطلب در احاديث تصريح شده است(4) مسجد جايگاه مؤمنين و متقيان مي‌باشد(5) كه با حضور خود در اين مكان مقدس اعلام عبوديت و بندگي خداوند متعال را مي‌كنند، و از منبر مسجد وعظ و نصيحت گرفته و به كارهاي خير تشويق مي‌شوند و در صحن مسجد به تحصيل و مذاكرة‌ علم دين مي‌پردازند.(6)

در دين مبين اسلام مسجد داراي چنان اهميت و جايگاهي است كه اولين كاري كه رسول‌الله صلي‌الله عليه وسلم پس از هجرت به مدينة‌ منوره انجام دادند بناي مسجد النبي بود، و اين مسئله چنان حائز اهميت بود كه رسول اكرم صلي‌الله عليه وسلم به نفس نفيس، همراه ياران جان نثارش در اين امر شريك شده و در ساخت مسجد و حمل خشت و سنگ، سختي و مشقت را تحمل كرده و با زمزمه اين جملات، صحابه را تشويق به اين كار مي‌كردند «اللهم لاعيش الا عيش الآخرة فارحم الأنصار و المهاجرة»(7)

و حضرت عمر رضي‌الله‌عنه بعد از فتح ايران، ‌عراق و شام فوراً به استانداران آن مناطق دستور داد كه در آنجا مساجدي بسازند و تأكيد زيادي بر اين كار كردند(8) و اين همه تأكيد و اهميت، بدان علت است كه مسجد مركز و جايگاه خط دهي و ايماني و مادي و علمي و اخلاقي است و با گردهم آمدن و جمع شدن در مسجد است كه در بين مسلمين الفت و همبستگي پديد مي‌آيد و باعث تعاون علي‌الخيرات و تشويق و تحريك براي انجام كارهاي خير مي‌شود.(9)

و به همين علت بود كه رسول‌اكرم صلي‌الله عليه وسلم و خلفاء راشدين، اكثراً مشورتهاي مهم خود را در مسجد انجام مي‌دادند چنانكه دكتر قادري مؤلف كتاب “دورالمسجد في‌التربية” اين مطلب را تصريح نموده‌اند.(10)
و علماء نوشته‌اند كه خليفه يا امام مي‌تواند مانند ديگر مسلمانها در خانه‌هاي خود سكونت كنند اما بايد مجلس و نشست روزانة خود را در مسجد جامع برگزار كنند.(11)

«اولين مسجدي كه در روي زمين ساخته شد»

در قرآن كريم(12) و احاديث رسول‌اكرم‌ صلي‌الله عليه وسلم تصريح شده است كه اولين مسجدي كه بر روي زمين ساخته شد، مسجد‌الحرام (كعبه مكرمه) بوده است.
و باني اين مكان مقدس حضرت ابراهيم و اسماعيل عليهم‌السلام بوده است. «و اذ يرفع  ابراهيم القواعد من البيت و اسماعيل…»(13)

و دومين مسجدي كه 40 سال بعد از ساخت مسجد الحرام، بر روي زمين ساخته شد المسجد الأقصي است كه توسط حضرت يعقوب عليه السلام ساخته شد و حضرت داود عليه السلام پس از مدتي آنرا تجديد بنا كرد و حضرت سليمان عليه السلام بناي آنرا تكميل نمود.(14)

در مسند امام احمد رحمه‌الله حديثي از حضرت ابوذر رضي‌الله‌عنه نقل شده كه رسول‌اكرم صلي‌الله‌ عليه  وسلم در جواب حضرت ابوذر رضي‌الله‌عنه فرمودند: اولين مسجدي كه برروي زمين ساخته شد مسجدالحرام بود و 40 سال بعد از‌ آن مسجدالأقصي ساخته شد.(15)

فضيلت ساختن مسجد

در كتب حديث، احاديث بسيار زيادي در بيان فضيلت ساخت مساجد آمده است، كه هر يك با تعبيري خاص اهميت و فضيلت آنرا بيان مي‌كند.

در صحيحين (بخاري و مسلم) آمده است كه رسول اكرم صلي‌الله عليه وسلم فرمودند: كسي كه مسجدي به خاطر جلب رضايت الله تعالي بسازد، خداوند متعال در بهشت قصري براي او خواهد ساخت.(16)
در حديث ديگري آمده است: هر كسي براي الله مسجدي ساخت خداوند متعال مثل آن مسجد، قصري در بهشت براي او مي‌سازد(17) و در روايت ديگري آمده قصري بزرگتر از آن مسجد براي او در بهشت خواهد ساخت(18). در حديثي آمده است كه مساجد بازارهاي آخرت هستند و كسي كه داخل آنها شود ميهمان الله است كه خداوند متعال با مغفرت از او پذيرايي مي‌كند و به او تحفه و هديه كرامت و بزرگي مي‌دهد.(20)
در بيان اهميت ساختن مساجد و فضيلت آنها، كافي است به اين امر توجه شود كه اولين كساني كه به اين كار اقدام نموده‌اند بهترين و برگزيده‌ترين انسانهاي روي زمين بوده‌اند خصوصاً كه رسول‌اكرم صلي‌الله عليه وسلم شخصاً اقدام به اين كار خير نمود‌ند، پس مناسب است كه همه مسلمين خيّر در حد توانايي خود در امر مسجد سازي و توسعه و عمران مساجد اقدام نموده و از يكديگر سبقت بگيرند.

 

بنيان مسجد مكي

مسجد مكي زاهدان توسط مجاهد مخلص و خستگي ناپذير، راد مرد دعوت و اصلاح، شاگرد مكتب ديوبند “حضرت مولانا عبدالعزيز رحمه‌الله” پايه‌ريزي و بنيان گذاري و با تلاشها و دعاهاي جانشين صالح مولانا عبدالعزيز، حضرت مولانا عبدالحميد حفظه‌الله به رشد و ترقي رسيد.

پس از اينكه مولانا عبدالعزيز رحمه‌الله وارد زاهدان شدند و در مسجد جامع عزيزي مشغول به خدمت دين گشتند، جهت تعمير و توسعه مسجد عزيزي نماز جمعه را موقتاً به محل كنوني مسجد مكي منتقل كردند كه بنا بر تقدير الهي، اين نقل و انتقال موقتي، دائمي گشت. و مردم هم به علت وسعت مسجد و خيابانهاي اطراف در برابر خواسته و تقدير خداوند سر تسليم خم كرده و حاضر به بازگشت نماز جمعه به مسجد عزيزي نشدند.
مساحت آن زمان مسجد مكي نسبت به وسعت امروزي آن بسيار اندك و كم بود. رفته رفته و به مرور زمان با خريد خانه‌ها و منازل اطراف، مسجد را توسعه دادند كه مساحت كنوني آن در حدود چهل و پنج هزار در سه طبقه زير زميني، همكف و طبقه اول مي‌باشد.

طرح و نقشه جديد مسجد مكي تقريباً مدت 15 سال است كه كارش آغاز شده و تاكنون صدها ميليون تومان هزينه در برداشته است ولي متأسفانه مدتي است كه به علت كمبود بلكه نبود بودجه اين طرح متوقف شده و يكي از بزرگترين مساجد كشور است، مسجدي كه به‌ عنوان مسجد مركزي اهل‌سنت ايران شناخته مي‌شود و سالانه پذيراي ميهمانان زيادي از نقاط مختلف ايران اسلامي و ميهمانان زيادي از بلاد و سرزمينهاي مختلف اسلامي اعم از علماء، رجال سياسي و غيره مي‌باشد، كار ساخت و ساز و تكميل عمرانش سالهاست كه متوقف شده است. طرح جديد مسجد مكي داراي يك گنبد بزرگ در وسط و چهار عدد مناره در دست ساخت است كه انشاء‌الله در صورت تكميل شدن نماي زيبا و قابل توجهي به مسجد خواهد بخشيد. اينجا اين سؤال مطرح مي‌شود: مسجدي كه به عنوان مأوي و ملجاء اهل سنت ايران و پايگاه مستحكم براي اسلام و مسلمين است و هيچ گونه كمك مالي نه از خارج از كشور و نه از طرف دولت وجود دارد، توسط چه كساني بايد به پايه تكميل برسد.
آنچه از آيات كلام پاك الهي فهميده مي‌شود اين است كه عمران و آبادي مساجد توسط كفار و مشركين انجام نمي‌شود بلكه اين مؤمنين هستند كه مساجد را آباد مي‌كنند.

«ماكان للمشركين أن يعمروا مساجد الله شاهدين علي أنفسهم بالكفر… إنما يعمر مساجد‌الله من آمن بالله و اليوم الآخر».(21)

بدرستي كساني كه در ساخت و آبادي مساجد كمك و همكاري مي‌كنند، در ثواب و پاداش همة اعمالي كه در آن مسجد تا قيامت انجام مي‌شود، شريك هستند.

لذا از عموم برادران، خواهران، مؤسسات خيريه و خيّرين مسجد‌ ساز تقاضا دارد در ساخت اين مسجد همكاري داشته و خود را سهيم گردانند زيرا هر كس براي خدا مسجدي بسازد خداوند در بهشت براي او خانه‌اي خواهد ساخت.
افراد خير انديش مي‌توانند كمكهاي خويش را به حسابهاي ذيل به‌نام مسجد مكي واريز نمايند:
1ـ بانك صادرات، شعبه مسجد مكي، كد‌ (4239) جاري 50، به‌نام مسجد مكي،
2ـ بانك ملي، شعبه مسجد مكي، كد (8328) جاري 132، به‌نام مسجد مكي،
3ـ بانك ملت، شعبه خدمات درماني، كد (3/4737) جاري 5/150، به‌نام مسجد مكي.

1ـ روضة المساجد (مسجد ايك حَسين باغ).
2ـ تفسير جمل علي‌الجلالين 4/421.
3ـ مسجد ايك حَسين باغ، ص:12.
4ـ معجم طبراني الكبير (إن بيوت الله تعالي في‌ الأرض مساجد‌ها).
5ـ «المساجد بيوت المتقين فمن يكن المسجد بيته يضمن الله له الروح و الرحمة و الجواز علي‌الصرط إلي‌ الجنة» ابن ابي‌شيبه كما في اعلام المساجد 5/3.
6ـ المسجد و نشاطه الاجتماعي علي مدار التاريخ: عبدالله قاسم الوشلي، ص:5.
7ـ سنن ابوداود، حديث شمارة: 453 و 454.
8 ـ ابن عساكر، كنزالعمال، 8/313.
9ـ المسجد و نشاطه الاجتماعي. ص:17.
10ـ دورالمسجد في التربية، ص: 86 .
11ـ الفتاوي الكبري، 35/39، 40.
12ـ إن اول بيت وضع للناس للذي ببكة مباركة.
13ـ سورة بقره آية 128، 127.
14ـ البداية و النهاية، 1/196، فتح‌الباري 2/408، اعلام المساجد للزركشي، ص:30.
15ـ مسند امام احمد حنبل بنقل از فتح‌الباري، 6/407.
16ـ بخاري حديث شماره: 450، مسلم 1076، كنز 20729.
17ـ ابن‌ماجه 736، ترمذي 318، كنز 20730.
18ـ كنز 20734.
19ـ اوسط طبراني، 4/139.
20ـ مستدرك حاكم.
21ـ توبه، آية 17 و 18.