کتاب حاضر درباره اخلاق اسلامی و زندگی ساده و بیآلایش عارفان گذشته بحث میکند. این کتاب نوشته امام عبدالوهاب شعرانی است. شعرانی از خاندان علوی هاشمی و از نسل محمد بن حنفیه است. وی از علمای برجسته قرن نهم و دهم هجری و از شاگردان علامه جلالالدین سیوطی است و بیش از شصت اثر علمی از ایشان به جای مانده است.
نام کتاب:
شگفتیهای اندیشه اقبال
مؤلف: امام سید ابوالحسن ندوی «رحمهالله»
مترجم: ابوشعیب عبدالقادر دهقان
ناشر: مترجم
قطع: رقعی 226 صفحه
قیمت: 1900 تومان
بیدلی گر رفت اقبالی رسید / اهل دل را نوبت حالی رسید
عصر حاضر خاصه اقبال گشت / آن یکی کز صد هزاران برگذشت
ملکالشعرای بهار
ای چراغ لاله در بزم عجم / فیلسوف رزم و سردار قلم
ای بلند اختر، خداوند کلام / کوکبا تابنده اقبال و نام
دکتر عبدالکریم سروش
کتاب حاضر شاهکاری است گرانبها به قلم ادیب نامور و نویسنده و اندیشمند فرزانه معاصر امام سید ابوالحسن علی حسنی ندوی رحمهالله. ایشان در این کتاب به بیان ابعاد مختلف شخصیت و اندیشههای علامه اقبال لاهوری، که در اشعار ایشان تجلی یافته، پرداخته و با بیانی شیوا حرف دل اقبال را تفسیر نموده است.
متن عربی این کتاب (روائع اقبال)، در جهان اسلام، خصوصاً دنیای عرب، مقبولیت خاصی یافته و یکی از شاهکارهای ادبی، فکری و عرفانی امام ندوی به شمار میرود. بحمدالله ترجمه فارسی آن نیز به قلم توانمند نویسنده و مترجم صاحب ذوق مولوی عبدالقادر دهقان شاهکار ادبی دیگری را خلق کرده است.
علامه ندوی در این کتاب مفاهیم روشنگر بسیاری را از خرمن اندیشههای علامه اقبال خوشهچینی کرده و به خوانندگان کتابش تقدیم میکند. در اینجا به سرفصل پارهای از این مفاهیم بلند اشاره میشود:
ـ عوامل نبوغ شخصیت اقبال: نویسنده در این بخش از دو مدرسه و پنج عامل سخن میگوید که در شکلگیری شخصیت اقبال بیشترین و مؤثرترین تأثیرها را داشتهاند و اقبالی که ما میشناسیم فارغالتحصیل آن مدارس و ثمره آن عوامل انسانساز است.
ـ مراکز علمی و نظام آموزش نوین از دیدگاه اقبال: در این بخش نکات ضعف و کاستیهای نظام آموزشی جدید که خاستگاه آن غرب است، از دیدگاه اقبال بررسی شده است. اقبال معتقد است که این نظام آموزشی جرم عظیمی را در حق نسل جدید مرتکب شده است، زیرا به آموختن سواد و معلومات ظاهری اکتفا کرده و نسبت به تغذیه قلب و روان و تزکیه روحی و اخلاقی و مشتعل ساختن نیروی عاطفی آنان توجهی نکرده است.
ـ تمدن و فرهنگ غرب: در این بخش، تمدن و فرهنگ غرب از دیدگاه اقبال در ترازوی نقد قرار گرفته است و از آنجا که خود وی در مهد این تمدن پرورش یافته، بهتر از هر کس دیگر معایب و محاسن آن را برشمرده است.
ـ سیمای انسان کامل از دیدگاه اقبال: اقبال در تلاش و جستجوی انسان واقعی، سیمای انسان کامل را ترسیم میکند و ابعاد وجودی مسلمان، جایگاه واقعی او، قدرت و توانایی مرد مؤمن، اهداف او، امت جهانی و … را روشن میسازد.
ـ اقبال در بحثی با عنوان پارلمان ابلیس، با قدرت خلاقه خود گزارشی از یک جلسه پارلمانی را به تصویر میکشد که شیاطین جهان و نمایندگان ابلیس، به بررسی و مطالعه جنبشهای مختلفی که نظام ابلیسی را تهدید میکنند، پرداختهاند. این بحث بسیار خواندنی و درسآموز است.
ـ در مسجد قرطبه: در این بحث از اندلس، اسپانیای امروزی و بهشت از دست رفته مسلمانان که علامه اقبال از آن دیداری داشته، یاد میشود. پس از این بحث چند بحث دیگر با عناوین ذیل میآید: در سرزمین فلسطین، اقبال در غزنین، دعای طارق بن زیاد و فصل بهار.
ـ نوحه روح ابوجهل: در این بحث نوحه روح ابوجهل (نماد و سمبل جاهلیت و غرور ملی) که بعد از مبدل شدن مکه به شهر اسلام و توحید، از آن دیداری داشته، به زیبایی هر چه تمامتر به تصویر کشیده شده است. در بحثی با عنوان بازگشت جاهلیت اقبال در یکی دیگر از زیارتهای روحی و سیاحتهای فکری خود از کنار درهای میگذرد که تمام خدایان باطل که ملتهای مختلف جهان در طول تاریخ آنها را پرستش کردهاند، در آن دره گرد هم آمدهاند. شرح این سفر نیز بسیار خواندنی است.
ـ لحظهای با سید جمالالدین افغانی: در این بخش علامه اقبال در سفر دیگری در عالم خیال همراه با مربی و مرشد روحی خود مولانا جلالالدین رومی به سیاحت میپردازد و با شخصیتهای علمی، دینی و سیاسی بزرگ گذشته ملاقات میکند و در مورد مسائل زیادی با آنها به گفتوگو میپردازد.
ـ اقبال در شهر پیامبر صلیالله علیه و سلم: عشق علامه اقبال به پیامبر اسلام صلیالله علیه و سلم به اندازهای بود که هر گاه نام مدینه منوره را میشنید، اشک شوق بیساخته از چشمانش جاری میگشت. او هیچ وقت نتوانست به زیارت حرمین شریفین و روضه مبارک رسولالله صلیالله علیه و سلم مشرف گردد، اما با دل مشتاق و بیتاب خویش و نیز اشعار شیرین و نیروی تخیل قوی خود، بارها به فضای شورانگیز حجاز پرواز کرد. در این بحث شرح ماجرای یکی از سفرهای عاشقانه علامه اقبال رحمهالله به سرزمین حجاز به آرزوی دیدار رسولالله صلیالله علیه و سلم بیان شده است.
چند بحث پایانی کتاب نیز عبارتند از: شکوه و مناجات، حقایق تاریخی در شعر اقبال، و بیداری اسلامی.
خلاصه اینکه این کتاب مطالب فکری بلند و پرمغزی را در خود جای داده است و مطالعه آن کمک زیادی به نسل معاصر و جوانان مسلمان در آشنایی با اندیشههای علامه اقبال لاهوری، شناخت دنیای متجدد و دستیافتن به خودباوری میکند.
————————————————–
عبدالقادر دهقان
نام کتاب:
اخلاق سلف یا زندگی در پرتو زندگی سلف
مؤلف: عبدالوهاب شعرانی
ترجمه: محمداسحاق قادری
ناشر: انتشارات شیخالاسلام احمد جام
قطع: وزیری 156 صفحه
کتاب حاضر درباره اخلاق اسلامی و زندگی ساده و بیآلایش عارفان گذشته بحث میکند. این کتاب نوشته امام عبدالوهاب شعرانی است. شعرانی از خاندان علوی هاشمی و از نسل محمد بن حنفیه است. وی از علمای برجسته قرن نهم و دهم هجری و از شاگردان علامه جلالالدین سیوطی است و بیش از شصت اثر علمی از ایشان به جای مانده است.
کتاب اخلاق سلف در اصل به زبان عربی نگاشته شده است و سپس به زبان اردو به قلم مولانا نصیرحسین غفوری ترجمه و تلخیص شده است و ترجمه فارسی از نسخه اردو صورت گرفته است.
ترجمه حاضر در چهار باب تنظیم شده است: باب اول «پایبندی به کتاب و سنت» نام گرفته است، ولی کمتر به مبحث موضوع پرداخته شده است.
در سه باب دیگر نیز نمونههایی از اخلاق اسلامی و صفات معنوی ارائه شده است.
به طور کلی شیوه مؤلف در این کتاب این است که ابتدا نمونهای از اخلاق عارفان پیشین را یادآور شده و سپس با استناد از وقایع زندگی آنان، به شرح و توضیح موضوع پرداخته است و در نهایت خواننده را به تأمل در رفتار خویش فرا میخواند.
بدین ترتیب میتوان گفت که این کتاب مجموعهای از اقوال و وقایع رقتانگیز و عبرتآموز است که مطالعه آن انسان را به اخلاق عارفان سلف آشنا میکند و انگیزه معنوی را تقویت میکند.
ترجمه به ویرایش دقیقتری نیاز دارد؛ صفحهآرایی، امور فنی و چاپ نیز میتوانست بهترین از این و به حد استاندارد نزدیکتر باشد.
* * * * *
نام کتاب:
چرا نماز میخوانیم؟
نویسنده: عبدالرئوف الحناوی
ترجمه: ماجده غفورینژاد
ناشر: نشر احسان ـ 1386
قطع: جیبی
رساله حاضر، همانگونه که از نامش پیداست، درباره چرایی نماز خواندن بحث میکند. مؤلف بحث را به صورت مذاکره بین دو دوست آغاز کرده است و در خلال بحث پرسشهای زیر را مطرح کرده است:
1ـ آیا نماز یک نوع جریمه است؟
2ـ آیا نماز باعث اتلاف وقت میشود؟
3ـ آیا نماز عملی است که با اکراه انجام میگیرد؟
4ـ آیا نماز آزادی را از انسان سلب میکند؟
5ـ آیا نماز امر مباح است و اگر انجام ندهی گناه و ثوابی نخواهی داشت؟
6ـ آیا خداوند محتاج نماز ماست؟
7ـ نماز چه فایدهای دارد؟
8ـ کسی که نماز را ترک کند چه ضرری میکند؟
سپس به هر یک از پرسشها به ترتیب پاسخ گفته است. مطالعه این رساله برای قشر جوان مفید و سودمند است. در ترجمه کاستیهایی وجود دارد که امید است در چاپ بعدی رفع گردد.
صلاحالدین شهنوازی