«گُلباگ»؛ حکایتے چه گلستان سعدیا (1)

یکبرے بادشاهیا په بندیگے (اسیرے) ‌کُشگا حکم کت، بزّگیں بندیگ هما ناامیتی هالتا بادشاهِ بد ؤ‌ بیراه گوشگا لگّ اِت. گوشتگش: «هر که دست از جان بشوید هر چه در دل دارد بگوید»؛ کسے که چه زندگی دلا شودیت، هرچے دلی هست، در کنت.
«وقت ضرورت چو نماند گریز / دست بگیرد سر شمشیر تیز»
ضرورتِ ٹیما که دگه بچّگِ راهے مبیت، دست تیزیں زهم/ شمشیرا هں گریت.

«اذا یئسَ الانسانُ طالَ لِسانُهُ / کَسنّورِ مغلوب یَصولُ عَلی الکلبِ»
وهدے که انسان چه زندگیا ناامیت بیت، زبانی دراج ترّیت،‌چو نزوریں پِشّکے (گربگے) که کچکِّ نیمگا بیڑ کنت.
بادشاها جست کت: اِے چے گوشیت؟
یک نیک‌دیوانیں وزیریا گوشت: واجه! اِشی گوشیت «وَ الْکاظِمینَ الغَیْظَ وَ الْعافِینَ عَنِ النّاسِ»؛ بزاں خدا ترس زهرا اِیربرنت ؤ مردمانا پهل کننت.
بادشاهِ دل سُتک ؤ چه آئیِ هونا سرگوست.
دگه وزیرے که گوں اولی وزیرا ضدّ اَت گوشتی: مے واستا شر نهنت که بادشاهِ دیما بید چه راستی دگه گپے جنیں، اِے مردا وَ وزیر زا دات ؤ بد گوشت.
بادشاهِ دیم، چه اِے گپا تهار ترّت ؤ ‌گوشتی: آ دروگ منا چه اِے تئی راستا پسندتر بوت،‌ که آئیِ تها مصلحت چاری بوتگت ؤ‌ تئی گپِّ بنیاد په پلیتی‌یے اَت. عقل‌منداں گوشتگ: «دروغی مصلحت آمیز به که راستی فتنه‌انگیز»؛ با مصلحتیں دروگ چه فتنه دور دیوکیں راستیا گهتر اِنت.

هر که شاه آن کند که او گوید / حیف باشد که جز نکو گوید
په کسے که بادشاه آئیِ گپِّ سرا انت، حیف اِنت که بید چه نیکیا دگه گپے بکنت.

فریدونِ بارگاهِ دیما نبشتگت:
جهان ای برادر نماند به کس / دل اندر جهان آفرین بند و بس
مکن تکیه بر ملک دنیا و پشت / که بسیار کس چون تو پرورد و کشت
چو آهنگ رفتن کند جان پاک / چه بر تخت مردن چه بر روی خاک
او منی برات! دنیا په کسا پَشت نکپیت، دلا بس هما ذاتا بدَے که جهانی جوڑینتگ. دنیاءِ بادشاهی ؤ زورا دل مبند، که الله ئا چو تو بازینے رودینتگ ؤ کشتگ. وهدے که پاکیں جان، روگِ سازا جنت، فرق نکنت تهت سرا مریت یا هاکِ سرا.